مبانی و زمینه های ارزیابی اخلاقی حسابداران از تقلب: دیدگاه دین، فلسفه و محیط

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

گروه حسابداری، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

چکیده

هدف: شرکت‌ها دارای ساختارهای سازمانی متفاوتی می باشند که افراد بدون داشتن ریشه‌های اخلاقی قوی در چنین محیط‌هایی ممکن است به سمت رفتارهای غیر‌اخلاقی منجر به تقلب کشیده شوند. هدف پژوهش بررسی تاثیر عوامل محیطی، فلسفی و دین‌مداری بر ارزیابی اخلاقی حسابداران از تقلب در حرفه حسابداری می‌باشد.
روش: در این پژوهش، دین‌مداری در سه بعد زندگی شخصی، اجتماعی و اخلاق‌مداری و شرایط محیطی نیز در دو جنبه عوامل درونی و بیرونی و برای فلسفه دیدگاه‌های سودمندگرایی و ماکیاولیسمی انتخاب و تاثیر آنها بر ارزیابی اخلاقی تقلب در چهار بعد مورد بررسی قرار گرفته‌است. داده‌های لازم برای آزمون فرضیه‌ها با استفاده از 300 پرسشنامه جمع‌آوری شده از حسابداران و شاغلین در حرفه حسابداری در بهار 1399 گرد‌آوری گردیده و با استفاده از نرم افزار لیزرل و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل گردید.
یافته‌ها: نتایج حاکی از تاثیر معکوس دین‌مداری اخلاقی حسابداران بر ارزیابی اخلاقی از تقلب بوده است درحالی‌که دین‌مداری در زندگی شخصی و اجتماعی تاثیر معناداری را نشان نمی‌دهد. علاوه‌بر‌آن دیدگاه‌های ماکیاولیسمی و سودمندگرایی نیز تاثیر مثبت و معناداری بر ارزیابی اخلاقی از تقلب در حسابداری را نشان داده و زمینه‌های ارزیابی اخلاقی درونی و بیرونی حسابداران، تاثیر معنی‌داری نداشته است.
نتیجه‌گیری: شواهد حاکی از تایید مبانی دین‌مداری اخلاقی و فلسفی بر ارزیابی اخلاقی از تقلب در حسابداری بوده در حالی‌که زمینه‌های درونی و بیرونی بی‌تاثیر بوده که می‌توان نتیجه گرفت در جهت کاهش تقلب و جلوگیری از آن، عوامل اثرگذار بر فردیت حسابداران مانند دین‌مداری اخلاقی و همچنین فلسفه اخلاقی آنها بسیار با‌اهمیت بوده و باید در‌نظر گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Bases and Grounds of Accountant’s Ethical Evaluation of Fraud: Religion, Philosophy and Environment Viewpoints

نویسنده [English]

  • Nasim Shahmoradi
Department of Accounting, Yazd Branch, Islamic Azad University, Yazd, Iran
چکیده [English]

Objective: Companies have various organizational structures and individuals without very strong ethical orientation may succumb to the unethical practices which causes fraud in such workplaces. The aim of this study is to investigate the environmental, philosophical, and religious factors of accountant’s ethical evaluation of fraud in accounting profession.
Methods: In this study, religiosity in three dimensions of personal, social life, and morality have been investigated. Additionally, environmental conditions in two aspects of intrinsic and extrinsic factors and philosophical views of machiavellianism and utilitarianism have been chosen and their effects on ethical evaluation of fraud in four dimensions have been examined. The research data to test hypotheses is collected from 300 questionnaires filled by accountants in spring of 2020 and analyzed by structural equation modeling using LISREL software.
Results: The findings show inverse effect of religiosity in morality on fraud in companies, while religiosity in social and personal life have no significant effect. Besides that, machiavellianism and utilitarianism views have positive and significant effects on ethical evaluation of fraud in accounting, moreover, intrinsic and extrinsic grounds of accountants ’ethical evaluation have no significant effect.
Conclusion: The evidence confirms that religiosity in morality and philosophical bases have positive effects on ethical evaluation of fraud while intrinsic and extrinsic grounds have no significant effect, so it can be concluded that to reduce and prevent fraud, factors affecting the individuality of accountants such as religiosity in morality and philosophy are very important and should be considered.
Objective: Companies have various organizational structures and individuals without very strong ethical orientation may succumb to the unethical practices which causes fraud in such workplaces. The aim of this study is to investigate the environmental, philosophical, and religious factors of accountant’s ethical evaluation of fraud in accounting profession.
Methods: In this study, religiosity in three dimensions of personal, social life, and morality have been investigated. Additionally, environmental conditions in two aspects of intrinsic and extrinsic factors and philosophical views of machiavellianism and utilitarianism have been chosen and their effects on ethical evaluation of fraud in four dimensions have been examined. The research data to test hypotheses is collected from 300 questionnaires filled by accountants in spring of 2020 and analyzed by structural equation modeling using LISREL software.
Results: The findings show inverse effect of religiosity in morality on fraud in companies, while religiosity in social and personal life have no significant effect. Besides that, machiavellianism and utilitarianism views have positive and significant effects on ethical evaluation of fraud in accounting, moreover, intrinsic and extrinsic grounds of accountants ’ethical evaluation have no significant effect.
Conclusion: The evidence confirms that religiosity in morality and philosophical bases have positive effects on ethical evaluation of fraud while intrinsic and extrinsic grounds have no significant effect, so it can be concluded that to reduce and prevent fraud, factors affecting the individuality of accountants such as religiosity in morality and philosophy are very important and should be considered.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religiosity
  • Utilitarian
  • Machiavellianism
  • Fraud
  • Intrinsic Environment