انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 33 2 2026 05 22 The Effect of Perceived Quality-Oriented Culture on Auditors’ Willingness to Manage Their Own Errors تأثیر ادراک از فرهنگ کیفیت‌‌محور بر تمایل حسابرسان به مدیریت اشتباه خود 222 246 107225 10.22059/acctgrev.2025.402837.1009158 FA فهیمه ابراهیمی استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران. امین رستمی استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2025 09 22 Objective Audit quality is widely acknowledged as the cornerstone of the auditing profession’s legitimacy. Its absence would undermine the profession’s credibility and its ability to protect the public interest. Recent research and regulatory frameworks have expanded their focus beyond technical auditing aspects to include the significant influence of organizational culture on auditors’ attitudes and behaviors. A quality-oriented culture is posited to inculcate professional values throughout the firm, thereby reinforcing auditor independence and commitment to the public interest. Concurrently, error management—conceptualized as the willingness of auditors to acknowledge, analyze, communicate, and correct self-made unintentional errors—has emerged as a critical behavioral antecedent that sustains audit quality. In contrast to intentional fraud, such unintentional errors present valuable opportunities for organizational learning when managed effectively. This study examines how auditors’ perceptions of a quality-oriented culture influence their professionalism—operationalized as commitment to the public interest and independence—and how these professional commitments, in turn, shape their willingness to manage their own unintentional errors. Methods This study utilized an applied, descriptive-survey research design. The target population comprised practicing auditors from audit firms affiliated with the Iranian Association of Certified Public Accountants. Data were collected in the first half of 2025 via a structured questionnaire, which was divided into four sections. The first section gathered demographic and professional details (e.g., gender, age, education, experience, and job rank). The second section measured the perception of a quality-oriented culture using a 33-item scale by Kritzinger & Barac (2025). The third section evaluated professionalism through two constructs: commitment to the public interest, assessed with a five-item scale from Barrainkua & Espinosa-Pike (2018), and commitment to independence, measured with a four-item scale from Tuan Mansor et al. (2020). The final section gauged auditors' willingness to manage self-made errors using a 13-item scale by Gronewold & Donle (2011), which encompassed dimensions of error analysis, learning, communication, and correction competence. All constructs were measured on a five-point Likert scale. The instrument's content validity was confirmed by expert judgment, and its reliability was verified through Cronbach’s alpha and composite reliability indices. Out of 350 distributed questionnaires (using both online and paper-based formats), 206 were returned, resulting in 186 valid and usable responses for analysis. The data were analyzed with SmartPLS 3 software, following a two-step procedure to evaluate the measurement model (for convergent and discriminant validity) and the structural model. Results The results indicate that auditors’ perceptions of a quality-oriented organizational culture have a positive and significant effect on their commitment to the public interest and their commitment to independence. Furthermore, organizational culture directly and positively influences auditors’ willingness to manage errors. Both components of professionalism—commitment to the public interest and commitment to independence—were also found to positively affect auditors’ error management. Mediation analysis confirmed that these two constructs play significant mediating roles in the relationship between organizational culture and error management. In other words, a quality-oriented organizational culture not only strengthens professionalism but also indirectly promotes constructive error management through enhanced professional commitment. Conclusion The findings indicate that cultural signals from senior leadership—such as tone at the top, reward systems, learning opportunities, and policies prioritizing quality over commercial interests—are instrumental in shaping auditors’ professional values and behaviors. When auditors perceive that their organization champions quality and supports ethical judgment, they are more inclined to view errors as opportunities for learning rather than as career threats, thereby promoting continuous improvement in audit quality. This study contributes to the audit quality literature by integrating organizational culture, professionalism, and error management into a coherent framework. It demonstrates that a quality-oriented culture not only enhances professionalism but also encourages constructive error management, thereby reinforcing overall audit quality. Theoretically, the research advances understanding by delineating the behavioral pathways through which culture influences audit outcomes and by clearly distinguishing error management from fraud-related issues—emphasizing that unintentional errors, when properly managed, can serve as valuable sources of organizational learning. For practice, the results imply that audit firm leaders and regulators should look beyond technical standards to actively foster environments that encourage professionalism and proactive error management. This can be achieved by redesigning performance and reward systems to recognize responsible error disclosure, providing structured consultation and peer review mechanisms, aligning workload and budget pressures with quality objectives, and institutionalizing non-punitive channels for sharing lessons learned from errors. Such measures would help cultivate a culture of transparency and accountability, ultimately restoring and sustaining public trust in the auditing profession. هدف: کیفیت حسابرسی به‌طور گسترده‌ای زیربنای مشروعیت حرفۀ حسابرسی شناخته می‌شود. بدون کیفیت، این حرفه اعتبار خود را از دست می‌دهد و در ایفای نقش خود برای حمایت از منافع عمومی، ناتوان خواهد بود. در سال‌های اخیر، پژوهش‌ها و چارچوب‌های نظارتی، علاوه‌بر عوامل فنی حسابرسی، بر نقش فرهنگ سازمانی در شکل‌دهی نگرش‌ها و رفتار حسابرسان نیز تأکید کرده‌اند. انتظار می‌رود که فرهنگ سازمانی کیفیت‌محور، ارزش‌های حرفه‌ای را در تمام سطوح مؤسسه نهادینه کند و بدین ترتیب، استقلال حسابرسان و تعهد آنان به منافع عمومی را تقویت کند. در همین حال، مدیریت اشتباه که به تمایل حسابرسان برای پذیرش، تحلیل، گزارش و اصلاح اشتباه‌های ناخواسته اشاره دارد، نوعی سازوکار رفتاری برای پشتیبانی از کیفیت حسابرسی شناخته می‌شود. برخلاف تقلب که ماهیتی عمدی دارد، اشتباه‌ها عمدی نیستند و اگر به‌درستی مدیریت شوند، می‌توانند فرصتی برای یادگیری سازمانی فراهم کنند. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر ادراک از فرهنگ سازمانی کیفیت‌محور، بر تمایل حسابرسان به مدیریت اشتباه خود با در نظر گرفتن نقش میانجی تعهد به استقلال و تعهد به تأمین منافع عموم است. روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی ـ پیمایشی است. جامعۀ آماری آن، حسابرسان شاغل در مؤسسه‌های عضو جامعۀ حسابداران رسمی ایران بود. داده‌ها در نیمۀ نخست سال ۱۴۰۴، از طریق پرسش‌نامۀ استاندارد گردآوری شدند. پرسش‌نامه مشتمل بر چهار بخش بود: بخش نخست، به سؤال‌هایی برای گردآوری اطلاعات جمعیت‌شناختی و حرفه‌ای پاسخ‌دهندگان اختصاص داشت؛ از جمله جنسیت، سن، سطح تحصیلات، سابقۀ کاری و ردۀ شغلی. بخش دوم، با استفاده از مقیاس ۳۳ سؤالی کریتزینگر و باراک (۲۰۲۵)، ادراک از فرهنگ سازمانی کیفیت‌محور را می‌سنجید. در بخش سوم، حرفه‌گرایی حسابرسان را از طریق دو سازۀ تعهد به منافع عمومی (پرسش‌نامۀ پنج‌سؤالی بارینکوا و اسپینوزا پایک، ۲۰۱۸) و تعهد به استقلال (پرسش‌نامۀ چهارسؤالی توان منصور و همکاران، ۲۰۲۰) اندازه‌گیری می‌کرد. بخش چهارم نیز با مقیاس ۱۳سؤالی گرونوولد و دونله (۲۰۱۱) شامل ابعاد تحلیل اشتباه، یادگیری از اشتباه، گزارش‌دهی و اصلاح اشتباه، به ارزیابی تمایل حسابرسان به مدیریت اشتباه می‌پرداخت. تمامی گویه‌ها در مقیاس پنج‌گزینه‌ای لیکرت سنجیده شدند. روایی محتوایی با استفاده از نظر خبرگان و پایایی با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی تأیید شد. در مجموع، ۳۵۰ پرسش‌نامه (کاغذی و آنلاین) توزیع شد که ۲۰۶ پاسخ دریافت و ۱۸۶ پرسش‌نامۀ معتبر برای تحلیل استفاده شد. داده‌ها با نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس۳ تحلیل شدند. ابتدا مدل اندازه‌گیری (روایی همگرا و واگرا) و سپس مدل ساختاری بررسی شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ادراک از فرهنگ سازمانی کیفیت‌محور، بر تعهد حسابرسان به منافع عمومی و تعهد آنان به استقلال، اثر مثبت و معناداری دارد. علاوه‌براین، فرهنگ سازمانی کیفیت‌محور، به‌طور مستقیم بر تمایل حسابرسان به مدیریت اشتباه نیز اثر مثبت دارد. همچنین هر دو مؤلفۀ حرفه‌گرایی (تعهد به منافع عمومی و تعهد به استقلال) بر مدیریت اشتباه اثر مثبت و معناداری دارند. تحلیل میانجیگری تأیید کرد که این دو متغیر، در رابطۀ بین فرهنگ کیفیت‌محور و مدیریت اشتباه، نقش میانجی ایفا می‌کنند. به بیان دیگر، فرهنگ سازمانی کیفیت‌محور، نه تنها به‌طور مستقیم، بلکه از طریق تقویت حرفه‌گرایی، تمایل حسابرسان به مدیریت سازندۀ اشتباه را ارتقا می‌دهد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که پیام‌های فرهنگی منتقل شده از سوی مدیران ارشد، همچون لحن از بالا، نظام‌های پاداش، فرصت‌های یادگیری و سیاست‌هایی که کیفیت را بر منافع تجاری مقدم می‌دارند، در شکل‌دهی ارزش‌ها و رفتارهای حرفه‌ای حسابرسان نقش کلیدی دارند. چنانچه حسابرسان درک کنند که سازمانشان، کیفیت را در اولویت قرار می‌دهد و از قضاوت اخلاقی حمایت می‌کند، اشتباه‌ها را نه تهدید، بلکه فرصتی برای یادگیری تلقی می‌کنند و در نتیجه، بهبود مستمر و ارتقای کیفیت حسابرسی حاصل می‌شود. این پژوهش با یکپارچه‌سازی مفاهیم فرهنگ سازمانی، حرفه‌گرایی و مدیریت اشتباه، به ادبیات کیفیت حسابرسی می‌افزاید و مسیرهای رفتاری تأثیرگذار بر پیامدهای حسابرسی را روشن می‌سازد. همچنین با تمایز میان مدیریت اشتباه و تقلب، نشان می‌دهد که اشتباه‌های ناخواسته، در صورت مدیریت مناسب، می‌توانند فرصتی برای یادگیری سازمانی باشند. از منظر کاربردی، نتایج پژوهش توصیه می‌کند که رهبران مؤسسه‌های حسابرسی و نهادهای ناظر، علاوه‌بر توجه به استانداردهای فنی، بر ایجاد محیطی تمرکز کنند که در آن حرفه‌گرایی و مدیریت اشتباه تشویق شود. این امر شامل بازطراحی نظام‌های ارزیابی و پاداش، ایجاد فرصت‌های مشاوره و بازبینی همتایان، هم‌سوسازی فشار بودجه و زمان با اهداف کیفی و استقرار سازوکارهایی برای گزارش و یادگیری از اشتباه‌ها بدون تبعات تنبیهی است. چنین اقدام‌هایی، فرهنگ شفافیت و پاسخ‌گویی را شکل خواهد داد و اعتماد عمومی به حرفۀ حسابرسی را تقویت خواهد کرد.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_107225_18b901e9f8759ef4c19ce8408e0d3d13.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 33 2 2026 05 22 The Effect of CEO–Chairperson Joint Tenure on the Stickiness of Selling, General, and Administrative Costs تأثیر دورۀ همکاری مدیرعامل با رئیس هیئت‌‌مدیره بر چسبندگی هزینه‌‌های اداری، عمومی و فروش 242 272 107226 10.22059/acctgrev.2026.406452.1009188 FA علی ابراهیمی کردلر دانشیار، گروه حسابداری و حسابرسی، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. سروش دشتی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. آتنا خازن دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 17 Objective The purpose of this study is to examine the effect of the collaborative tenure between the Chief Executive Officer (CEO) and the Chair of the Board on the stickiness of Selling, General, and Administrative (SG&A) costs. Such costs constitute one of the most important components of firms’ operating costs and are characterized by a high degree of managerial discretion and flexibility. Decisions regarding the adjustment or retention of these costs, particularly during periods of sales decline, play a critical role in firms’ cost performance. Cost stickiness may reduce firms’ cost flexibility when facing sales fluctuations. While prior studies have investigated various determinants of asymmetric cost behavior, the accounting and corporate governance literature provides limited evidence regarding the role of long-term interaction and collaboration among key governance actors in shaping such behavior. Accordingly, by focusing on the joint tenure of the CEO and the Board Chair as a relatively underexplored internal corporate governance mechanism, this study seeks to fill this gap and provide empirical evidence on the impact of interactive governance dimensions on firms’ operating cost management. Methods This study is applied in nature and employs a quantitative, descriptive–correlational research design. Retrospective data are used, and hypotheses are tested using multivariate regression analysis based on pooled panel data. The sample consists of 153 non-financial firms listed on the Tehran Stock Exchange over the period 2016–2023, selected through a screening process from an initial population of 386 listed firms. Data were collected from the CODAL database, prepared using Microsoft Excel, and analyzed using EViews software. SG&A cost stickiness is measured based on logarithmic changes in revenues and costs. The main independent variable is the number of consecutive years of collaboration between the CEO and the Board Chair. Employee intensity, asset intensity, and consecutive sales decline are included as control variables. After testing classical regression assumptions, including normality, serial autocorrelation, and heteroskedasticity of residuals, EGLS estimation was employed. Results The findings indicate that SG&A costs decrease more than expected during periods of sales decline, providing evidence of anti-stickiness behavior. Moreover, the joint tenure of the CEO and the Board Chair has a statistically significant effect on the intensity of this behavior. The interaction coefficient between changes in sales revenue, the sales-decline indicator, and joint tenure is positive and significant, suggesting that longer periods of collaboration increase the sensitivity of SG&A costs to sales declines. This result implies that in firms with longer CEO–Chair collaboration tenures, cost adjustments in response to declining sales are more pronounced—a pattern that may reflect changes in cost decision-making processes and managers’ response horizons under unfavorable sales conditions. Conclusion The results suggest that the tenure of collaboration between the CEO and the Board Chair is associated with the way SG&A costs respond to sales declines and can influence the sensitivity of cost adjustment decisions. Although greater cost sensitivity may be accompanied by faster cost reductions during adverse sales conditions, such behavior does not necessarily imply higher cost efficiency and may also reflect short-term managerial orientations, performance pressures, or earnings management considerations. Accordingly, the findings highlight the importance for regulators and corporate governance policymakers to consider the behavioral implications of managerial collaboration tenures and to evaluate them alongside other governance mechanisms and qualitative indicators of managerial decision-making. Overall, this study contributes to the literature on cost stickiness and the role of corporate governance factors in shaping cost behavior. هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر دورۀ همکاری مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره بر چسبندگی هزینه‌های اداری، عمومی و فروش است. هزینه‌های اداری، عمومی و فروش، به‌عنوان یکی از اجزای بسیار مهم هزینه‌های عملیاتی شرکت‌ها، اختیار و انعطاف‌پذیری مدیریتی بسیار زیادی دارد و تصمیم‌گیری دربارۀ تعدیل یا حفظ آن‌ها، به‌ویژه در دوره‌های کاهش فروش، در کارایی هزینه‌های شرکت‌ها نقش بسزایی ایفا می‌کند. چسبندگی این هزینه‌ها، می‌تواند موجب کاهش انعطاف‌پذیری هزینه‌ای شرکت‌ها در مواجهه با نوسان‌های فروش شود. در این راستا، مطالعات متعددی به شناسایی عوامل مؤثر بر رفتار نامتقارن هزینه‌های اداری، عمومی و فروش پرداخته‌اند؛ با این حال، در ادبیات حسابداری و حاکمیت شرکتی، دربارۀ نقش تعامل و همکاری بلندمدت ارکان کلیدی حاکمیت شرکتی در شکل‌گیری این رفتار، شواهد اندکی وجود دارد. ازاین‌رو، این پژوهش با تمرکز بر دورۀ همکاری مشترک مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره به‌عنوان یک سازوکار درونی حاکمیت شرکتی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، در پی پر کردن شکاف موجود در ادبیات و ارائه شواهد تجربی دربارۀ تأثیر ابعاد تعاملی حاکمیت شرکتی بر مدیریت هزینه‌های عملیاتی شرکت‌هاست. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی ـ هم‌بستگی و کمّی است. داده‌ها از نوع گذشته‌نگر بوده‌اند. برای آزمون فرضیه، از تحلیل رگرسیون چندمتغیره مبتنی بر داده‌های تلفیقی (پول دیتا) استفاده شده است. نمونۀ آماری، شامل ۱۵۳ شرکت غیرمالی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ است که با روش غربالگری از بین ۳۸۶ شرکت بورسی انتخاب شده‌اند. داده‌ها با مراجعه به پایگاه دادۀ کدال استخراج و پس از آماده‌سازی در اکسل، در نرم‌افزار ایویوز تحلیل شدند. متغیر وابسته، چسبندگی هزینه‌های اداری، عمومی و فروش، بر اساس لگاریتم تغییرات درآمد و هزینه‌ها سنجیده شده است. متغیر مستقل اصلی، تعداد سال‌های متوالی همکاری مدیرعامل با رئیس هیئت‌مدیره است و متغیرهای شدت کارکنان، شدت دارایی و کاهش متوالی درآمد فروش، به‌عنوان متغیرهای کنترلی لحاظ شده‌اند. پس از بررسی فروض کلاسیک رگرسیون، از جمله نرمال بودن، خودهم‌بستگی سریالی و ناهمسانی واریانس پسماندها، برای رفع نقض فروض، روش حداقل مربعات تعمیم‌یافته به‌کار گرفته شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که هزینه‌های اداری، عمومی و فروش، در دوره‌های کاهش فروش، بیش از آنچه در حالت چسبندگی هزینه انتظار می‌رود، کاهش یافته و بیانگر وجود رفتار عدم چسبندگی هزینه‌هاست. همچنین، دورۀ همکاری مشترک مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره، به‌طور معناداری بر شدت این رفتار اثرگذار است. ضریب تعاملی میان متغیر تغییرات درآمد فروش، شاخص کاهش درآمد و دورۀ همکاری مثبت و معنادار بود که نشان می‌دهد با افزایش دورۀ همکاری، حساسیت هزینه‌های اداری، عمومی و فروش به کاهش فروش افزایش می‌یابد. این نتیجه بیانگر آن است که در شرکت‌هایی با دورۀ همکاری طولانی‌تر مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره، تعدیل هزینه‌ها در مواجهه با افت فروش شدیدتر صورت می‌گیرد؛ رفتاری که می‌تواند بازتابی از تغییر در شیوۀ تصمیم‌گیری هزینه‌ای و افق پاسخ مدیران به شرایط نامطلوب فروش باشد. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دورۀ همکاری مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره با نحوۀ واکنش هزینه‌های اداری، عمومی و فروش به کاهش فروش مرتبط است و می‌تواند حساسیت تصمیم‌های تعدیل هزینه را تحت تأثیر قرار دهد. افزایش این حساسیت ممکن است با تعدیل سریع‌تر هزینه‌ها در شرایط نامطلوب فروش همراه باشد؛ اما این رفتار لزوماً به‌معنای کارایی بیشتر تصمیم‌های هزینه‌ای نیست و می‌تواند بازتابی از رویکردهای کوتاه‌مدت، فشارهای عملکردی یا ملاحظات مدیریت سود نیز باشد. ازاین‌رو، نتایج پژوهش بر اهمیت توجه نهادهای ناظر و سیاست‌گذاران حاکمیت شرکتی به پیامدهای رفتاری دوره‌های همکاری مدیریتی تأکید دارد و نشان می‌دهد که ارزیابی این دوره‌ها باید در کنار سایر سازوکارهای نظارتی و شاخص‌های کیفی تصمیم‌گیری مدیریتی صورت گیرد. این پژوهش با فراهم آوردن شواهد تجربی در این زمینه، به توسعۀ ادبیات چسبندگی هزینه و نقش عوامل حاکمیت شرکتی در رفتار هزینه‌ها کمک می‌کند.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_107226_b6e083c48a8aea021da1cc781edcbce6.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 33 2 2026 05 22 Identifying and Prioritizing the Determinants of Sustainability Report Credibility: A Stakeholder Perspective شناسایی و اولویت‌‌بندی عوامل مؤثر بر باورپذیری گزارش‌‌های پایداری از دیدگاه ذی‏‌نفعان 273 303 107227 10.22059/acctgrev.2026.407942.1009204 FA شیما احمدی استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ مدیریت و علوم مالی، دانشگاه خاتم، تهران، ایران. سمیرا جودی استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2025 12 10 Objective : In Iran, national sustainability reporting standards are still in the early stages of development, and there are no binding requirements regarding report content or disclosure practices. Consequently, assessing the credibility of sustainability reports poses significant challenges. The absence of coherent reporting frameworks, inconsistencies in disclosure methods, and the lack of independent assurance mechanisms have generated substantial uncertainty among stakeholders regarding the accuracy and reliability of disclosed information. This study aims to identify the determinants of sustainability report credibility and to evaluate their relative importance from the perspective of key stakeholders. It seeks to distinguish between source-related and message-related factors to provide a structured understanding of how credibility perceptions are formed within Iran’s institutional context. Methods Adopting a mixed-methods approach within an interpretive paradigm, the study was conducted in three stages. First, a systematic literature review based on the PRISMA protocol was performed, using the ScienceDirect and Web of Science databases for the period 2013–2025. After applying CASP quality criteria, 21 high-quality studies were retained, resulting in the identification of 44 preliminary determinants. Second, 23 semi-structured interviews were conducted with four stakeholder groups—users, preparers, auditors, and standard-setters. Thematic analysis using NVivo led to the refinement and integration of findings from the first stage, producing a final framework of 50 determinants. Third, fuzzy pairwise comparison questionnaires were completed by 19 experts, and the relative importance of factors was calculated using the fuzzy analytical hierarchy process (FAHP). Matrix consistency was verified, and final weights were estimated through Chang’s extent analysis method. Results The results show that the credibility of sustainability reports is influenced by two overarching dimensions: source credibility and message credibility. However, stakeholders place greater emphasis on message credibility when forming perceptions of trust and reliability. Within this dimension, the highest weights were assigned to the completeness and comprehensiveness of disclosures, honesty and transparency, clarity and understandability, the use of reliable and verifiable metrics, and adherence to a structured reporting format. In contrast, selective disclosure, a promotional tone, exaggerated performance claims, and ambiguous language were identified as major threats to credibility. Regarding source credibility, managerial competence and expertise, actual sustainability performance, financial reporting quality, corporate governance structures, institutional environment, and accountability mechanisms were ranked as the most influential determinants. In the absence of independent assurance, stakeholders place greater emphasis on managerial integrity. Additional reinforcing factors include organizational culture, internal sustainability processes, resource allocation, and international market exposure. Conclusion Enhancing the credibility of sustainability reports in Iran requires simultaneous attention to both message quality and source credibility. Mandatory disclosure alone is insufficient; strengthening information systems, ensuring consistency in data collection and presentation, and expanding independent assurance mechanisms are essential for building stakeholder trust. Capacity building at the managerial level, improving internal controls over non-financial data, and developing national sustainability reporting standards can play a pivotal role in reducing information asymmetry. The framework developed in this study provides a structured basis for improving sustainability reporting practices and strengthening credibility within Iran’s evolving institutional environment. هدف: با توجه به اینکه استانداردهای ملی گزارشگری پایداری در ایران، هنوز در مراحل ابتدایی تدوین قرار دارند و الزامات قانونی در خصوص محتوای گزارش پایداری و شیوه‌های افشا موجود نیست، ارزیابی اعتبار و باورپذیری گزارش‌های پایداری با چالش‌های متعددی مواجه است. نبود چارچوب‌های منسجم، ناهمگونی در روش‌های افشا و فقدان سازوکارهای اطمینان‌بخشی مستقل، موجب شده است که ذی‌نفعان با تردید به صحت و صداقت اطلاعات منتشرشده نگاه کنند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی جامع عوامل مؤثر بر باورپذیری گزارش‌های پایداری و تعیین اهمیت نسبی این عوامل از منظر ذی‌نفعان کلیدی انجام شده است. تمرکز مطالعه بر تمایز میان مؤلفه‌های مربوط به منبع گزارش و ویژگی‌های پیام (محتوای گزارش) است تا تصویری دقیق از سازوکارهای شکل‌گیری ادراک اعتماد در بستر نهادی ایران ارائه شود. روش: این مطالعه با رویکرد آمیخته و در چارچوب پارادایم تفسیری انجام شده است. در گام نخست، مرور نظام‌مند ادبیات با رویکرد پریزما در دو پایگاه ساینس دایرکت و وب‌آوساینس طی سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵ صورت گرفت و پس از غربالگری مبتنی بر معیارهای کسپ، ۲۱مقالۀ واجد کیفیت لازم انتخاب و ۴۴ عامل اولیۀ مرتبط با باورپذیری گزارش‌های پایداری استخراج شد. در گام دوم، ۲۳ مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با چهار گروه ذی‌نفع، شامل استفاده‌کنندگان، تهیه‌کنندگان، حسابرسان و استانداردگذاران انجام و مضمون‌ها به‌صورت دقیق کدگذاری شد. تحلیل مضمون با استفاده از نرم‌افزار ان‌ویوو انجام گرفت و مضامین شناسایی‌شده از مصاحبه‌ها با یافته‌های مرحلۀ نخست ادغام شد و این اقدام‌ها به پالایش و نهایی‌سازی چارچوب عوامل مؤثر بر باورپذیری گزارش‌های پایداری (در قالب ۵۰ مؤلفه نهایی) انجامید. در گام سوم، با توزیع و تکمیل پرسش‌نامۀ مقایسه‌های زوجی فازی میان ۱۹ خبره، اهمیت نسبی عوامل با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی فازی به‌دست آمد. سازگاری ماتریس‌های غیرفازی کنترل و وزن‌های نهایی با رویکرد تحلیل گسترده چانگ محاسبه شد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که باورپذیری گزارش‌های پایداری، از دو مسیر اعتبار منبع و اعتبار پیام شکل می‌گیرد؛ اما از دیدگاه ذی‌نفعان، اعتبار پیام در شکل‌دهی ادراک اعتماد و باورپذیری نقش پُررنگ‌تری دارد. در میان عوامل اعتبار پیام، کامل‌بودن و جامعیت افشا، صداقت و شفافیت اطلاعات، فهم‌پذیری متن گزارش، استفاده از سنجه‌های معتبر و قابل‌اتکا و ساختار منظم و استاندارد گزارش، بیشترین اهمیت را داشتند. یافته‌ها نشان می‌دهد که هرگونه گزینشی‌بودن، لحن تبلیغاتی، بزرگ‌نمایی عملکرد یا مبهم‌نویسی، به‌طور درخور توجهی اعتماد ذی‌نفعان را تضعیف می‌کند. در حوزۀ اعتبار منبع، شایستگی و تخصص مدیریت، عملکرد واقعی شرکت در حوزۀ پایداری، کیفیت گزارشگری مالی، ساختارهای راهبری شرکتی، سلامت محیط نهادی و نظام پاسخ‌گویی، بیشترین وزن را داشتند. ذی‌نفعان تأکید کردند که در نبود اطمینان‌بخشی مستقل، قضاوت آن‌ها دربارۀ صداقت و قابلیت اعتماد مدیریت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. علاوه‌براین، عواملی همچون فرهنگ سازمانی، فرایندهای داخلی مرتبط با پایداری، میزان بودجۀ تخصیص‌یافته و حضور شرکت در بازارهای بین‌المللی نیز، به‌عنوان تقویت‌کننده‌های اعتبار منبع شناسایی شدند. نتیجه‌گیری: مطالعۀ حاضر نشان می‌دهد که ارتقای باورپذیری گزارش‌های پایداری در ایران، مستلزم توجه هم‌زمان به دو حوزۀ کیفیت محتوای گزارش (پیام) و اعتبار منبع است. یافته‌ها بیانگر آن است که صرف الزام به انتشار گزارش کافی نیست و تقویت زیرساخت‌های اطلاعاتی، انسجام در شیوۀ جمع‌آوری و ارائه داده‌ها و استفاده از سازوکارهای اطمینان‌بخشی مستقل برای افزایش اعتماد ذی‌نفعان ضروری است. در کنار آن، توانمندسازی مدیران، ارتقای نظام کنترل داخلی داده‌های غیرمالی و توسعۀ استانداردهای ملی، می‌تواند در کاهش‌عدم تقارن اطلاعاتی نقش اساسی ایفا کند. چارچوب ارائه‌شده در این پژوهش، می‌تواند مبنایی برای تدوین استانداردهای ملی گزارشگری پایداری، طراحی سازوکارهای اطمینان‌بخشی و بهبود رویه‌های افشا در شرکت‌های ایرانی باشد و مسیر توسعۀ یک نظام گزارشگری پایداری معتبر و قابل‌اتکا را هموار سازد.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_107227_f9bcdcdf9c7fffe3340fe309b1b7c0a8.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 33 2 2026 05 22 The Effect of Contingency Fit and the Importance and Attention to Management Accounting Practices and Tools on Firm Performance تأثیر تناسب اقتضایی و میزان اهمیت و توجه به رویه‌ها و ابزارهای حسابداری مدیریت بر عملکرد شرکت 304 338 107228 10.22059/acctgrev.2026.404263.1009168 FA مظفر جمالیان پور استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. مهدی نیک روش استادیار، گروه حسابداری، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. مجید فرحانی زاده کارشناس ارشد، گروه حسابرسی، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article 2025 10 19 Objective Management accounting represents a foundational pillar in organizational decision-making processes and plays a decisive role in shaping both strategic and operational directions of firms. It not only provides essential information for planning, control, and performance evaluation, but also equips managers with precise financial and non-financial analyses to anticipate future conditions and make informed decisions. In this context, the present study investigates the effect of management accounting practices and instruments on corporate financial performance, with a specific focus on the level of Management Accounting Practices Importance (MAPI). Particular emphasis is placed on the contingent fit (Fit) of each practice with environmental conditions, organizational structure, and strategic characteristics, analyzing their role in enhancing financial outcomes. Methods The study covers the period from 1398 to 1402 in the Iranian calendar (corresponding to 2019–2023). The statistical population consists of firms listed on the Tehran Stock Exchange and Iran Fara Bourse. A data-driven and innovative methodology was adopted to assess the level of utilization and importance of management accounting tools, based on weighted frequency counts of terms and the application of word embedding models and text-to-vector transformations within financial reports. This method relies on an “ideal model of contextually fitted management accounting practices and instruments,” adapted according to firms’ life cycle stages and based on the management accounting dictionary provided by Chiu et al. (2022). Due to the absence of a comprehensive Persian-language dictionary of management accounting, the original dictionary was translated and localized to extract conceptual content from financial texts and measure the degree of attention to various tools. A total of 283 firms were selected as the research sample, and the data were analyzed using a panel data-based multivariate regression model to explore the relationship between the importance of management accounting instruments and corporate financial performance, particularly through profitability indicators. Results The results indicate that both MAPI and Fit have a positive and statistically significant impact on firm performance indicators. Specifically, MAPI positively influences return on assets (ROA) and return on equity (ROE) at confidence levels of 99% and 90%, respectively, while Fit exhibits significant effects at 99% and 95% confidence levels. Comparative analysis of the two constructs reveals that Fit has a more pronounced effect on ROE, suggesting that mere adoption or emphasis on tools is insufficient—alignment with environmental and organizational contingencies is essential for enhancing shareholder returns. Moreover, the highest levels of Fit were observed in the energy and petrochemical industries, likely due to the complexity of operations, capital-intensive technologies, and the project-based nature of activities in these sectors. In such industries, operational and financial decisions are typically long-term and resource-heavy, where misallocations can have substantial financial consequences. Therefore, the high Fit index may reflect the institutionalization of contingency-based approaches in management accounting system design. A temporal analysis also revealed a gradual increase in both MAPI and Fit scores over time, indicating improved adoption and alignment of tools. Conclusion The findings demonstrate that contextually aligned utilization of management accounting practices has a significant and positive effect on firm profitability and overall performance. These results align with prior literature emphasizing the importance of such tools in improving organizational efficiency and financial returns. Additionally, by introducing a framework for content analysis of financial reports and matching tools to organizational context, strategy, leadership style, and life cycle stages, this study enriches the literature on management accounting and contingency theory, while offering practical strategies for performance improvement. Furthermore, comparing MAPI and Fit suggests that management accounting primarily serves as a driver of operational efficiency, as reflected in its stronger impact on ROA. Its effect on ROE appears less robust, given that ROE is also influenced by capital structure and financing policies. Therefore, while attention to tools is a necessary condition, maximizing shareholder value requires that these tools be contextually tailored to fit the firm’s specific contingencies and organizational environment. هدف: حسابداری مدیریت یکی از ارکان کلیدی فرایند تصمیم‌گیری در محیط‌های سازمانی است و در هدایت راهبردهای کلان و خرد شرکت‌ها نقشی تعیین‌کننده دارد. این حوزه نه تنها اطلاعات لازم برای برنامه‌ریزی، کنترل و ارزیابی عملکرد را فراهم می‌کند، بلکه با ارائۀ تحلیل‌های دقیق مالی و غیرمالی، مدیران را در پیش‌بینی شرایط آینده و اتخاذ تصمیمات آگاهانه یاری می‌دهد. در همین راستا، پژوهش حاضر با تمرکز بر میزان توجه و اهمیت‌دهی به رویه‌ها و ابزارهای حسابداری مدیریت، به بررسی تأثیر این ابزارها بر عملکرد مالی شرکت‌ها پرداخته است. به‌طور خاص، تناسب اقتضایی هر یک از ابزارهای مذکور با شرایط محیطی، ساختار سازمانی و ویژگی‌های راهبردی در کانون توجه قرار گرفته و نقش آن‌ها در بهبود نتایج عملکرد مالی شرکت‌ها، تحلیل شده است. روش: قلمرو زمانی این پژوهش سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ را دربرمی‌گیرد و جامعه آماری آن، شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران است. به‌منظور تحلیل و سنجش میزان به‌کارگیری و اهمیت ابزارهای حسابداری مدیریت، از یک رویکرد نوین و داده‌محور استفاده شده است که بر پایۀ شمارش فراوانی وزنی عبارات و به‌کارگیری مدل‌های جانمایی واژگان و تبدیل متن به بردار در گزارش‌های مالی استوار است. این روش با تکیه بر «مدل ایدئال رویه‌ها و ابزارهای حسابداری مدیریت متناسب با شرایط سازمانی»، با توجه به چرخۀ عمر شرکت و بر اساس فرهنگ لغت حسابداری مدیریت ارائه‌شده توسط کیو و همکاران (۲۰۲۲)، طراحی شده است. با توجه به نبود یک فرهنگ لغت جامع حسابداری مدیریت در زبان فارسی، فرهنگ لغت مذکور، ترجمه و بومی‌سازی شده و امکان استخراج محتوای مفهومی متون مالی و سنجش میزان توجه شرکت‌ها به ابزارهای مختلف حسابداری مدیریت را فراهم کرده است. در این پژوهش، ۲۸۳ شرکت به‌عنوان نمونۀ آماری انتخاب و داده‌ها با استفاده از مدل رگرسیون چندمتغیره مبتنی بر داده‌های ترکیبی تجزیه‌وتحلیل شد تا رابطۀ بین اهمیت ابزارهای حسابداری مدیریت و عملکرد مالی شرکت‌ها از منظر شاخص‌های سودآوری بررسی شود. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که هر دو شاخص اهمیت و توجه و تناسب اقتضایی ابزارها و رویه‌های حسابداری مدیریت، به‌طور مثبت و معنادار بر شاخص‌های عملکردی شرکت تأثیر دارند. شاخص اهمیت و توجه به‌ترتیب در سطح اطمینان ۹۹درصد و ۹۰درصد بر بازده دارایی‌ها و بازده حقوق صاحبان سهام اثر مثبت دارد، در حالی که شاخص تناسب اقتضایی در سطوح ۹۹درصد و ۹۵درصد همین اثر را نشان می‌دهد. مقایسه اثرهای دو شاخص، بیانگر آن است که شاخص تناسب اقتضایی بر ROE تأثیر معنادارتری دارد. این موضوع نشان می‌دهد که صرف استفاده یا توجه به ابزارها کافی نیست و برای افزایش بازده حقوق صاحبان سهام، ابزارها باید با شرایط محیطی و اقتضایی شرکت هماهنگ باشند. همچنین، بالاترین سطح تناسب اقتضایی در صنایع انرژی و پتروشیمی مشاهده شد که احتمالاً به‌دلیل پیچیدگی فرایندها، سرمایه‌بر بودن فناوری‌ها و ماهیت پروژه‌ای فعالیت‌هاست. در این صنایع، تصمیمات عملیاتی و مالی عمدتاً بلندمدت و سرمایه‌بر است و هرگونه خطا در تخصیص منابع، می‌تواند آثار مالی شایان توجهی داشته باشد؛ بنابراین بالاتر بودن شاخص تناسب، می‌تواند بازتابی از نهادینه‌شدن رویکرد اقتضایی در طراحی سیستم‌های حسابداری مدیریت باشد. بررسی روند زمانی نمونه‌ها نیز نشان می‌دهد که شاخص‌های تناسب اقتضایی و اهمیت و توجه به‌تدریج افزایش یافته‌اند که حاکی از بهبود کاربرد و تطابق این ابزارها در طول زمان است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که استفاده متناسب از رویه‌ها و ابزارهای حسابداری مدیریت، بر سودآوری و عملکرد شرکت‌ها تأثیر مثبت و درخور توجهی دارد. این یافته هم‌سو با مطالعات پیشین، اهمیت ابزارهای حسابداری مدیریت را در ارتقای کارایی و بازده مالی سازمان‌ها تأیید می‌کند. همچنین این پژوهش با ارائۀ چارچوب تحلیل محتوای گزارش‌های مالی و تطبیق ابزارها با شرایط محیطی، استراتژی، سبک رهبری و چرخۀ عمر شرکت‌ها، به غنی‌سازی ادبیات حسابداری مدیریت و نظریۀ اقتضایی کمک می‌کند و راه‌کارهای عملی برای بهبود عملکرد ارائه می‌دهد. از سوی دیگر مقایسۀ دو شاخص اهمیت و توجه و تناسب اقتضایی نشان می‌دهد که حسابداری مدیریت، ابزاری برای ارتقای کارایی عملیاتی است و اثر قوی آن در بازده دارایی‌ها منعکس می‌شود. اثر ابزارها بر بازده حقوق صاحبان سهام در سطح معناداری پایین‌تر است؛ زیرا ROE علاوه‌بر عملکرد عملیاتی، تحت تأثیر ساختار سرمایه و سیاست‌های تأمین مالی نیز قرار دارد. بنابراین، صرف توجه به ابزارها شرط لازم است؛ اما برای افزایش ارزش سهام‌داران، ابزارها باید با شرایط اقتضایی شرکت و محیط سازمانی هماهنگ طراحی شوند.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_107228_b7956d4d6666cfbb4af22c7e1bca9b8a.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 33 2 2026 05 22 Evaluating Accountants’ Professional Competencies Based on International Education Standards ارزیابی صلاحیت‌‌های موردنیاز حسابداران بر اساس استانداردهای بین‌‌المللی آموزش حسابداری 339 359 107229 10.22059/acctgrev.2025.401167.1009148 FA غلامرضا کردستانی استاد، گروه حسابداری، دانشگاه بین‌‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. حسین رجب دری پژوهشگر پسادکتری، گروه حسابداری، دانشگاه بین‌‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. Journal Article 2025 08 22 Objective This research was conducted to evaluate the current status of the required competencies of professional accountants in Iran based on the comprehensive framework of the International Education Standards for Professional Accountants (IESs). These standards encompass not only technical knowledge but also various dimensions such as professional skills, values, and professional ethics, providing a credible basis for assessing accountants’ competencies at the international level. The lack of certain modern knowledge and skills in accounting education hinders accountants’ international competitiveness and, by reducing the quality of financial reporting, places public trust under pressure. Therefore, by presenting a comprehensive picture of professional competencies, this study paves the way for effective reform programs for educational institutions and policymakers. Methods This study employed a descriptive–survey design with a quantitative approach. Data were collected using a structured questionnaire developed based on the thematic analysis of the IESs (standards 2 to 8), comprising 47 items. The instrument covered domains including technical competence, professional skills, values and ethics, practical experience, and continuing professional development. To ensure content validity, the questionnaire was reviewed and refined by eight experts. The statistical population consisted of professional accountants active in Iran. As the exact population size was indeterminate, the sample size was estimated at approximately 170 using the formula for infinite populations, and convenience sampling was applied. Data were analyzed using one-sample t-tests. Results The findings indicate that the professional competencies of accountants in Iran reflect a combination of strong capabilities in certain areas and serious shortcomings in others. Intellectual, communication, personal, and organizational skills, as well as professional judgment and adherence to ethical principles, were found to be satisfactory. In contrast, significant gaps were identified in several domains, particularly information and communication technology, the business and organizational environment, practical experience, and continuing professional development, where mean scores were below the benchmark. These results suggest that although Iranian accountants perform above average in many fundamental competencies, they face substantial weaknesses in modern and applied areas such as technology and practical experience. Conclusion The study presents a mixed picture of strengths and weaknesses in the professional competencies of accountants in Iran. Overall, technical and ethical competencies exceed established standards, whereas skill gaps in innovative and applied domains hinder the profession’s advancement at the international level. Accordingly, it is recommended that educational institutions revise their curricula with greater emphasis on soft skills and information technologies. Professional associations should also design and implement targeted continuing professional development programs. Moreover, organizations are encouraged to invest more in in-house training to enhance accountants’ practical and applied skills. By addressing these issues, existing competency gaps can be reduced, thereby improving accountants’ standing in the international arena. By identifying competency gaps, this research contributes to the literature on accounting education in Iran. هدف: این پژوهش با هدف ارزیابی وضعیت فعلی صلاحیت‌های موردنیاز حسابداران حرفه‌ای در ایران، بر اساس چارچوب جامع استانداردهای بین‌المللی آموزش حسابداری اجرا شده است. استانداردهای یادشده، نه‌تنها دانش فنی، بلکه ابعاد متنوعی مانند مهارت‌های حرفه‌ای، ارزش‌ها و اخلاق حرفه‌ای را دربرمی‌گیرد و مبنایی معتبر برای سنجش شایستگی حسابداران در سطح بین‌المللی فراهم می‌کند. فقدان برخی دانش‌ها و مهارت‌های نوین در آموزش حسابداری، مانع ارتقای جایگاه رقابتی حسابداران در سطح بین‌المللی می‌شود و با کاستن از کیفیت گزارشگری مالی، اعتماد عمومی را نیز تحت فشار قرار می‌دهد. از این رو، پژوهش حاضر با ارائۀ تصویری جامع از صلاحیت‌های حرفه‌ای، زمینه‌ساز برنامه‌های اصلاحی مؤثر برای نهادهای آموزشی و سیاست‌گذاران است. روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ پیمایشی و با رویکرد کیفی اجرا شده است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ای ساختاریافته بر اساس تحلیل مضمون استانداردهای بین‌المللی آموزش حسابداری (شماره‌های ۲ تا ۸)، مشتمل بر ۴۷ سؤال بود. این سؤال‌ها حوزه‌های صلاحیت فنی، مهارت‌های حرفه‌ای، ارزش‌ها و اخلاق حرفه‌ای، تجربۀ عملی و توسعۀ حرفه‌ای مستمر را پوشش می‌داد. به‌منظور اطمینان از روایی محتوایی، هشت نفر از خبرگان پرسش‌نامه را بررسی کردند و اصلاحات لازم اِعمال شد. جامعۀ آماری پژوهش، حسابداران حرفه‌ای فعال کشور بودند و با توجه به تعداد نامشخص آن‌ها، حجم نمونه با روش تعیین نمونه برای جوامع نامعین، حدود ۱۷۰ نفر برآورد شد. نمونه‌گیری به‌صورت در دسترس انجام گرفت. داده‌های گردآوری‌شده نیز از طریق آزمون تی‌تک نمونه‌ای تحلیل شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که سطح صلاحیت حسابداران در بسیاری از حوزه‌های فنی و سنتی از جمله حسابداری و گزارشگری مالی، حسابداری مدیریت، مدیریت مالی، مالیات و حسابرسی و اعتباربخشی، عملکرد شایان توجهی دارد. همچنین، مهارت‌های ذهنی، ارتباطی، شخصی و سازمانی، به همراه قضاوت حرفه‌ای و پایبندی به اصول اخلاقی در وضعیت مطلوب قرار دارد. در مقابل، شکاف‌های چشمگیری نیز در برخی حوزه‌ها مشاهده شد؛ به‌ویژه در حوزه‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات، محیط کسب‌وکار و سازمانی، تجربۀ عملی و توسعۀ حرفه‌ای مستمر، میانگین نمره‌ها پایین‌تر از حد معیار بود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که هرچند حسابداران در بسیاری از صلاحیت‌های بنیادین نسبت به حد متوسط عملکرد بهتری دارند، در حوزه‌های نوین و کاربردی مانند فناوری و تجربۀ عملی دچار ضعف جدی هستند. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که وضعیت صلاحیت‌های حرفه‌ای حسابداران در ایران، ترکیبی از توانمندی‌های برجسته در برخی حوزه‌ها و کاستی‌های جدی در حوزه‌های دیگر است. به‌صورت کلی، توانمندی‌های فنی و اخلاقی در سطح بالاتر از استاندارد قرار دارد؛ اما شکاف‌های مهارتی در حوزه‌های نوآورانه و کاربردی مانع ارتقای حرفه در سطح بین‌المللی می‌شود؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود که نهادهای آموزشی و دانشگاهی با بازنگری در برنامه‌های درسی، توجه بیشتری به مهارت‌های نرم و فناوری‌های اطلاعاتی داشته باشند. انجمن‌های حرفه‌ای نیز لازم است که دوره‌های توسعۀ حرفه‌ای مستمر را به‌صورت هدفمند طراحی و اجرا کنند. همچنین، سازمان‌ها باید سرمایه‌گذاری بیشتری بر آموزش‌های درون‌سازمانی داشته باشند تا تجربۀ عملی و مهارت‌های کاربردی حسابداران ارتقا یابد. به‌این‌ترتیب، می‌توان انتظار داشت که شکاف‌های موجود کاهش یابد و زمینه برای ارتقای جایگاه بین‌المللی حسابداران فراهم شود. این پژوهش با شناسایی شکاف صلاحیت‌ها، به ادبیات آموزش حسابداری در کشور دانش‌افزایی می‌کند.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_107229_87eb2bf4527a74b706839cfdb63ac412.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 33 2 2026 05 22 Critical Evaluation of Methodological Issues in Corporate Governance Research in Iran: Challenges and Recommendations ارزیابی انتقادی مشکلات روش‌‌شناسی پژوهش‌‌های حاکمیت شرکتی در ایران: چالش‌‌ها و ‌راه‏‌کارها 360 419 107230 10.22059/acctgrev.2025.383372.1009023 FA فخرالدین محمدرضائی استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. اشکان غلامی فتیده دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0002-6510-2652 سید عباس هوشمند کاشانی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکدۀ مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2024 10 07 Objective This study investigates the methodological challenges faced in quantitative research on corporate governance in Iran. It identifies key issues, including the gap between theoretical frameworks and empirical methods, the stickiness of variables, insufficient cross-sectional variability, endogeneity concerns, complex interactions between corporate governance constructs, and the limitations of commonly used data sources. Furthermore, the study highlights the limited attention given to economic significance in existing research. It also analyzes trends related to these methodological challenges in domestic corporate governance studies over the examined period. By addressing these issues, the study aims to highlight novel research pathways and opportunities in the corporate governance field. Additionally, instrumental variable methods are briefly discussed as a commonly used approach to addressing endogeneity in corporate governance research. Methods This study employs an analytical-critical approach to identify methodological challenges in corporate governance research. Articles published in the journal Accounting and Auditing Reviews between 1992 and 2023 were reviewed. This journal was chosen for its long-standing publication history and its consistent focus on various corporate governance mechanisms. Corporate governance mechanisms analyzed in this study include both internal and external structures. Specifically, three recurring constructs—board of directors, management, and ownership—were evaluated to examine common issues and trends in methodological practices. Results The study highlights significant methodological challenges in frequently studied corporate governance constructs. Within the Board of Directors, four recurring characteristics—independence, size, financial expertise, and CEO-Chair duality—were examined. Similarly, three recurring characteristics in Management—CEO stability, managerial ownership, and compensation—and three in Ownership—institutional ownership, ownership concentration, and state ownership—were evaluated. The findings reveal that many of these criteria contribute to a gap between theory and method due to insufficient consideration of the research context. Key issues identified include variable stickiness, inadequate cross-sectional variability, neglect of interactions among corporate governance constructs, persistent endogeneity problems, limited sample sizes, and a general lack of emphasis on economic significance. These methodological challenges were found to persist in more recent publications, suggesting a trend of unresolved issues over time. Although this study did not directly evaluate indices used to measure corporate governance, a brief review indicates that these indices are also prone to similar methodological limitations. Conclusion This study identifies significant methodological challenges in corporate governance research in Iran, highlighting their potential to undermine the credibility and practical relevance of findings. Addressing foundational issues—such as the misalignment between theoretical frameworks and environmental contexts, persistent endogeneity concerns, and sampling limitations—is essential for improving the quality of this research. Overcoming these challenges can strengthen both the theoretical rigor and the practical implications, providing a more robust basis for policy-making and decision-making. Moreover, domestic research has predominantly concentrated on a narrow range of characteristics within the three primary corporate governance mechanisms, with particular emphasis on the board of directors. While the board’s critical role is undeniable, this focus has led to a neglect of other potentially influential factors identified in the international literature. By proposing these underexplored features as avenues for future research, this study broadens the scope and deepens the understanding of corporate governance within the local context. هدف: این مطالعه به بررسی چالش‌های روش‌شناسی در پژوهش‌های کمّی مرتبط با حاکمیت شرکتی می‌پردازد و مباحث کلیدی آن عبارت است از: نادیده‌گرفتن شکاف بین نظریه و روش، مشکلات مربوط به چسبندگی متغیرها، نوسان ناکافی بین مقطعی، مسئلۀ درون‌زایی، تعاملات پیچیده میان سازه‌های حاکمیت شرکتی، محدودیت‌های مرتبط با منابع داده‌ای مورداستفاده و همچنین بی‌توجهی به اهمیت اقتصادی است. علاوه‌براین، روند چالش‌های روش‌شناسی در پژوهش‌های داخلی حاکمیت شرکتی، در دورۀ مدنظر بررسی می‌شود و در نهایت، مسیرها و زمینه‌های پژوهشی جدید در حوزۀ حاکمیت شرکتی برجسته می‌شود. همچنین، روش متغیرهای ابزاری به‌عنوان پُرکاربردترین روش برای رفع مشکل درون‌زایی متغیرهای حاکمیت شرکتی به‌طور خلاصه معرفی می‌شود. روش: برای شناسایی مشکلات روش‌شناسی در پژوهش‌های حاکمیت شرکتی، از رویکرد تحلیلی ـ انتقادی استفاده شده است. در این پژوهش، مقاله‌های چاپ‌شده در مجلۀ «بررسی‌های حسابداری و حسابرسی» بین سال‌های ۱۳۷۱ تا ۱۴۰۲ بررسی شده است. انتخاب این مجله، به‌دلیل سابقۀ طولانی و چاپ مقاله‌هایی بوده است که به سازوکارهای مختلف حاکمیت شرکتی در طی سال‌های مختلف پرداخته‌اند. حاکمیت شرکتی شامل سازوکارهای درون‌سازمانی و برون‌سازمانی است. در این مطالعه، سه سازۀ پُرتکرار «هیئت‌مدیره»، «مدیریت» و «مالکیت» از میان این سازوکارها ارزیابی شده است. یافته‌ها: نتایج بررسی چهار ویژگی پُرتکرار در «هیئت‌مدیره» شامل استقلال، اندازه، تخصص مالی و دوگانگی نقش مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره، سه ویژگی پُرتکرار در «مدیریت» شامل ثبات مدیرعامل، مالکیت مدیریتی و پاداش و سه ویژگی پُرتکرار در «مالکیت» شامل مالکیت نهادی، تمرکز مالکیت و مالکیت دولتی نشان می‌دهد که بسیاری از معیارهای بررسی‌شده، به‌دلیل بی‌توجهی به شرایط محیطی، به شکاف بین نظریه و روش منجر شده‌اند. این معیارها از مسائلی مانند چسبندگی، نوسان ناکافی بین مقطعی، بی‌توجهی به تعاملات میان سازه‌های حاکمیت شرکتی، مشکلات درون‌زایی، محدودیت تعداد مشاهدات و بی‌توجهی به اهمیت اقتصادی رنج می‌برند. همچنین، نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که این مشکلات روش‌شناسی در مقاله‌های چاپ‌شده در سال‌های اخیر همچنان پابرجا هستند. گفتنی است که در این پژوهش، شاخص‌های ترکیبی در اندازه‌گیری حاکمیت شرکتی ارزیابی نشده‌اند؛ اما مرور کوتاهی روی این شاخص‌ها نشان می‌دهد که آن‌ها نیز از مشکلات روش‌شناسی مبرا نیستند. نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان می‌دهد که پژوهش‌های حاکمیت شرکتی در ایران با چالش‌های روش‌شناسی جدی مواجهند که این مشکلات می‌تواند اعتبار و کاربرد نتایج را محدود کند. ارتقای کیفیت این پژوهش‌ها، به توجه به مسائل اساسی مانندعدم تناسب بین نظریه و شرایط محیطی، چالش‌های درون‌زایی و نمونه‌گیری محدود نیازمند است. با پرداختن به این موضوعات، می‌توان اثرگذاری نظری و عملی پژوهش‌ها را بهبود بخشید و زمینه را برای اجرای بهتر سیاست‌ها و تصمیم‌گیری‌ها فراهم کرد. علاوه‌براین، برخی ویژگی‌های محدود در سه سازوکار حاکمیت شرکتی، به‌ویژه هیئت‌مدیره که نقش بسیار مهمی دارد، در پژوهش‌های داخلی در کانون توجه بوده است. این پژوهش با معرفی ویژگی‌های کمتر مطالعه شده بر اساس ادبیات بین‌المللی، جهت‌گیری مناسبی را برای پژوهش‌های آتی در این حوزه فراهم کرده است.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_107230_20dbd47b1725d05c8c2f6c94cf13fca2.pdf