انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 32 1 2025 03 21 Investigating the Impact of Environmental, Social, and Governance Performance on Financial and Non-Financial Performance of Companies: The Moderating Role of Structural Management Characteristics بررسی تأثیر عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری بر عملکردهای مالی و غیرمالی شرکت: نقش تعدیل‌کنندگی ویژگی‌های ساختاری مدیریت 1 29 101074 10.22059/acctgrev.2024.380998.1008999 FA غریبه اسماعیلی کیا دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0000-0003-2239-3266 حسنا فتحی نیا دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0009-0007-0322-1086 Journal Article 2024 08 20 Objective Improving the firm's financial and non-financial performance in the era of globalization has always been the demand of, and received attention from, stakeholders. In addition, after global warming, market collapse, and economic crises, stakeholders become increasingly aware of the importance of environmental, social, and governance performance as one of the non-financial components that can affect the firm's financial and non-financial performance. The firm's financial and non-financial performance is linked to the structural elements of management and the composition of the board of directors. Managers as representatives of stakeholders must protect their interests, but all their strategic decisions, including decisions related to environmental, social, and governance activities, are affected by their characteristics. Integrating ESG factors into management characteristics reshapes the firm's strategies and practices. Firms that prioritize these elements are likely to enhance their reputation, attract investment, and achieve sustainable growth. Based on this, the current research aims to investigate the moderating role of management's structural characteristics on the impact of environmental, social, and governance performance on the firm's financial and non-financial performance. Methods Four research hypotheses were analyzed using data from 166 firms listed on the Tehran Stock Exchange during the period from 2013 to 2023 (including 1,660 firm-year observations) and multivariate regression. Environmental, social, and governance performance was measured using the model of Fakhari et al. (2018), financial performance was measured using Tobin-Q, and non-financial performance was measured using structural capital. Among the set of management structural characteristics, four characteristics—management entrenchment, board independence, board diversity, and managerial ability—were investigated. Results Environmental, social, and governance performance has a positive and significant impact on both financial and non-financial performance. Management entrenchment and managerial ability strengthen the positive impact of environmental, social, and governance performance on financial performance, while board independence and board diversity do not play a moderating role in this context. However, management entrenchment, board independence, board diversity, and managerial ability all strengthen the positive impact of environmental, social, and governance performance on non-financial performance. Conclusion ESG practices aligned with the objectives of sustainable development play a critical role in reshaping the firm's resource allocation. In contemporary discourse, considerable emphasis is placed on monetary performance indicators, particularly financial performance. However, achieving environmental and social norms to ensure the firm's sustainability necessitates attention to both dimensions of performance: financial and non-financial. Management, as the guiding force of the firm, can enhance non-financial performance through decisions related to environmental, social, and governance activities by reducing potential conflicts between society and the company and lowering associated costs. These efforts also contribute to improving financial performance. In this research, for the first time, the impact of environmental, social, and governance performance on financial and non-financial performance is investigated simultaneously and at the same time, the moderating role of various aspects of the management structural characteristics on this impact has been comprehensively evaluated. هدف: از یک‌سو، در عصر جهانی شدن، بهبود عملکرد مالی و غیرمالی شرکت، همواره در کانون توجه ذی‌نفعان بوده است و از سویی دیگر، پس از رویدادهای گرمایش جهانی، سقوط بازار و بحران‌های اقتصادی، ذی‌نفعان آگاه شده‌اند که عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری، به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های غیرمالی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا می‌تواند بر عملکرد مالی و غیرمالی شرکت تأثیر بگذارد. عملکرد مالی و غیرمالی شرکت‌ها با عناصر ساختاری مدیریت و ترکیب هیئت‌مدیره پیوند خورده است. مدیران به‌عنوان نمایندگان ذی‌نفعان، باید حافظ منافع آنان باشند؛ اما کلیه تصمیم‌های استراتژیک آن‌ها، از جمله تصمیم‌های مربوط به فعالیت‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری، تحت تأثیر ویژگی‌هایشان قرار می‌گیرد. یکپارچگی عوامل ESG در ویژگی‌های مدیریت، استراتژی‌ها و شیوه‌های شرکت را تغییر می‌دهد. شرکت‌هایی که این عناصر را در اولویت قرار می‌دهند، احتمالاً شهرت خود را افزایش می‌دهند، سرمایه‌گذاری را جذب می‌کنند و به رشد پایدار دست می‌یابند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش تعدیل‌کنندگی ویژگی‌های ساختاری مدیریت بر تأثیر عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی، راهبری بر عملکرد مالی و غیرمالی شرکت است. روش: چهار فرضیۀ پژوهش با استفاده از اطلاعات ۱۶۶ شرکت پذیرفته شده در شرکت بورس اوراق بهادار تهران، در دورۀ زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۱ (شامل ۱۶۶۰ مشاهده شرکت ـ سال) و به‌کارگیری رگرسیون چندمتغیره آزمون و تجزیه‌وتحلیل شدند. عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری با استفاده از الگوی ملکیان، فخاری و جفایی رهنی (۱۳۹۶)، عملکرد مالی به‌کمک کیو توبین و عملکرد غیرمالی با استفاده از سرمایۀ ساختاری اندازه‌گیری شد. در مجموعه ویژگی‌های ساختاری مدیریت، چهار ویژگی ثبات و استحکام مدیریت، استقلال هیئت‌مدیره، تنوع هیئت‌مدیره و توانایی مدیریت بررسی شد. یافته‌ها: عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری بر عملکرد مالی و عملکرد غیرمالی تأثیر مثبت و معناداری دارد. ثبات و استحکام مدیریت و توانایی مدیریت، تأثیر مثبت عملکرد زیست‌محیطی و اجتماعی و راهبری بر عملکرد مالی را تقویت می‌کنند؛ اما استقلال هیئت‌مدیره و تنوع اعضای هیئت‌مدیره بر این تأثیر نقش تعدیل‌کنندگی ندارند. ثبات و استحکام مدیریت، استقلال هیئت‌مدیره، تنوع اعضای هیئت‌مدیره و توانایی مدیریت، تأثیر مثبت عملکرد زیست‌محیطی و اجتماعی و راهبری بر عملکرد غیرمالی را تقویت می‌کنند. نتیجه‌گیری: فعالیت‌های زیست‌محیطی و اجتماعی و راهبری که با اهداف توسعۀ پایدار هماهنگ هستند، در شکل‌دهی مجدد تخصیص منابع شرکت نقش مهمی ایفا می‌کنند. در گفتمان معاصر روی شاخص‌های عملکرد پولی با تمرکز ویژه بر عملکرد مالی بسیار تأکید شده است؛ در حالی که تحقق هنجارهای زیست‌محیطی و اجتماعی، به‌منظور تضمین پایداری شرکت، مستلزم توجه به هر دو بُعد عملکرد شرکت، یعنی عملکردهای مالی و غیرمالی است. مدیریت به‌عنوان سکان‌دار هدایت و رهبری شرکت، می‌تواند از طریق تصمیم‌های مرتبط با فعالیت‌های زیست‌محیطی و اجتماعی و راهبری و تلاش برای بهبود عملکرد غیرمالی شرکت، با کاهش تعارض‌های بالقوه بین جامعه و شرکت و کاهش هزینه‌های مرتبط، به بهبود عملکرد مالی آن نیز کمک کند. در این پژوهش، برای نخستین بار تأثیر عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری بر عملکرد مالی و غیرمالی، به‌طور هم‌زمان بررسی شده است و در عین حال، به‌صورت جامع، به ارزیابی نقش تعدیل‌کنندگی جنبه‌های گوناگون ویژگی‌های ساختاری مدیریت بر این تأثیر پرداخته شده است.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_101074_a3898e1467ab7219ac103ab779c33024.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 32 1 2025 03 21 Developing a Professional Judgment Framework for Implementing the Fair Value Standard تدوین چارچوب قضاوت حرفه‌ای در راستای پیاده‌سازی استاندارد ارزش منصفانه 30 63 101075 10.22059/acctgrev.2024.375838.1008944 FA زهرا اصلانی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0009-0000-5972-2356 قاسم بولو دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0002-6984-6368 Journal Article 2024 05 25 Objective The transition toward International Financial Reporting Standards (IFRS) has emphasized the role of fair value in financial reporting. To determine fair value in financial reports, preparers rely on observable market-based inputs and unobservable inputs derived from the reporting entity’s assumptions. Given the extensive reliance on professional judgment in determining fair value, particularly following the approval of Iranian Accounting Standard No. 42, and the lack of operational guidelines for its implementation, this study aims to develop a systematic framework for professional judgment in fair value measurement to enhance the preparation of financial information in Iran. Methods This study utilized a combination of systematic literature review and fieldwork methods. Data were collected through semi-structured interviews with 10 Iranian accounting and auditing experts from four groups—valuers, auditors, preparers, and regulators—conducted between the beginning and end of August 2023. Additionally, a structured questionnaire based on fuzzy logic was administered to 30 experts from the same groups, and the Delphi method was applied to analyze the results. The Best-Worst Method (BWM) was also used to assess the significance and prioritize the components of the framework with input from 8 experts. The Kruskal-Wallis statistical test was employed to compare the views of the four groups, and follow-up interviews with 5 experts were conducted to evaluate the internal validity of the findings. Results The study resulted in developing a professional judgment framework for implementing Iranian Accounting Standard No. 42 (Fair Value Measurement). The framework comprises the following key components: (1) Identifying the scope of the judgment, (2) Evaluating accounting and auditing guidelines, (3) Collecting relevant information and analyzing them, (4) Concluding and making a judgment, and finally (5) Documenting the rationale of professional accounting judgment. Conclusion Professional judgment is a crucial skill for preparers, auditors, and regulators of financial statements, particularly under a principles-based accounting regime. However, making such judgments can be challenging, and there is not always a single correct answer. Also, fair value measurement inherently involves judgment, which introduces the potential for bias in financial statements. A structured professional judgment framework is recommended to improve the quality of financial reporting. This framework includes identifying the judgment scope, evaluating accounting and auditing guidelines, gathering relevant information, forming judgments, and thoroughly documenting them. The credibility and utility of financial reporting are highly dependent on sound judgments, particularly as business transactions become increasingly complex. Moreover, the ability to demonstrate that judgments are reasonable at the time of reporting, given the prevailing facts and circumstances, is crucial. Preparers and auditors suggest that such a framework could mitigate future regulatory challenges by leveraging foresight. Experts assert that adopting a professional judgment framework enhances the quality and consistency of judgments, ultimately reinforcing trust in principles-based accounting standards. هدف: حرکت به‌سمت استانداردهای حسابداری بین‌المللی، نقش ارزش‌های منصفانه را در گزارشگری مالی، پررنگ کرده است. به‌منظور تعیین ارزش منصفانه در گزارش‌های مالی، تهیه‌کنندۀ این گزارش‌ها از داده‌های ورودی قابل مشاهدۀ مبتنی بر بازار و داده‌های ورودی غیرقابل مشاهدۀ مبتنی بر مفروضات خود واحد گزارشگر، استفاده می‌کند. با توجه به گستردگی قضاوت در تعیین ارزش منصفانه و اهمیت قضاوت پس از تصویب استاندارد حسابداری ۴۲ ایران و نبود رهنمود عملیاتی درخصوص پیاده‌سازی آن، هدف پژوهش حاضر، رسیدن به چارچوبی نظام‌مند در قضاوت در اندازه‌گیری ارزش منصفانه برای تهیه اطلاعات مالی در محیط گزارشگری ایران است. روش: در این پژوهش از روش مرور سیستماتیک مطالعات اسنادی و روش میدانی استفاده شد. داده‌ها با استفاده از دو ابزار مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ نفر از خبرگان حرفۀ حسابداری و حسابرسی ایران، از چهار گروه «ارزش‌گذاران»، «حسابرسان»، «تهیه‌کنندگان» و «تدوین‌کنندگان مقررات»، از ابتدای سال ۱۴۰۲ تا پایان مرداد ماه ۱۴۰۲ و تحلیل محتوای آن‌ها و پرسش‌نامۀ ساختاریافته بر مبنای منطق فازی از ۳۰ نفر خبره در چهار گروه نام برده، جمع‌آوری شد. این داده‌ها با استفاده از روش دلفی فازی و روش بهترین و بدترین معیار، از طریق توزیع پرسش‌نامۀ بهترین ـ بدترین به ۸ خبره، تجزیه‌وتحلیل شدند. از آزمون کروسکال والیس برای مقایسۀ چهار گروه شرکت‌کننده در پژوهش و از روش بهترین ـ بدترین نیز، برای تعیین اهمیت و اولویت‌بندی اجزای چارچوب استفاده شد. همچنین به‌منظور ارزیابی اعتبار داخلی نتایج نهایی پژوهش با ۵ نفر خبره مصاحبه شد. یافته‌ها: تدوین چارچوب قضاوت حرفه‌ای در به‌کارگیری استاندارد حسابداری ۴۲ ایران (اندازه‌گیری ارزش منصفانه)، یافتۀ این پژوهش است. «شناسایی حوزۀ قضاوت»، «ارزیابی رهنمودهای حسابداری و حسابرسی»، «جمع‌آوری اطلاعات، تجزیه‌وتحلیل آن»، «نتیجه‌گیری و انجام قضاوت» و «مستندسازی آن»، بخش‌های اصلی چارچوب قضاوت حرفه‌ای را شامل می‌شود. نتیجه‌گیری: قضاوت حرفه‌ای یک مهارت اساسی برای تهیه‌کنندگان، حسابرسان و تنظیم‌کنندگان صورت‌های مالی است؛ به‌ویژه تحت یک سیستم حسابداری مبتنی بر اصول. قضاوت‌کردن دشوار است و لزوماً یک پاسخ برای آن وجود ندارد. از طرف دیگر، اندازه‌گیری ارزش منصفانه همواره با قضاوت همراه است و این پتانسیل را دارد که سوگیری را در صورت‌های مالی وارد کند؛ بنابراین براساس این پژوهش پیشنهاد می‌شود که به‌منظور افزایش کیفیت گزارشگری مالی، در تهیۀ اطلاعات مالی چارچوب قضاوت، یعنی شناسایی حوزه، ارزیابی رهنمودهای حسابداری و حسابرسی، جمع‌آوری اطلاعات، انجام قضاوت و مستندسازی صورت پذیرد. به عبارت دیگر، اعتبار و سودمندی گزارشگری مالی به قضاوت‌های درست بستگی دارد؛ به‌ویژه با پیچیده‌ترشدن معاملات تجاری. همچنین مهم است که بتوان قضاوت‌ها را در زمان صدور گزارش و در پرتو واقعیات و شرایط موجود که معقول هستند، ثابت کرد. تهیه‌کنندگان و حسابرسان نیز پیشنهاد کرده‌اند که این امر می‌تواند تا حدی از چالش‌های نظارتی بعدی با بهره‌گیری از آیندهنگری محافظت کند. خبرگان معتقدند که یک چارچوب قضاوت حرفه‌ای، کیفیت و یکپارچگی قضاوت‌های انجام شده را بهبود می‌دهد و در نتیجه، اعتماد به عملکرد استانداردهای حسابداری مبتنی بر اصول را تقویت می‌کند.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_101075_de6c8193934ed25e3903f10336d5480f.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 32 1 2025 03 21 Material Sustainability Information Disclosure and Company Performance: The Moderating Role of Business Strategy افشای اطلاعات بااهمیت پایداری و عملکرد شرکت : تعدیلگری استراتژی تجاری 63 94 101076 10.22059/acctgrev.2024.382288.1009015 FA مهرداد پناهی درچه دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. 0000-0002-3677-3991 حمزه دیدار دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. 0000-0003-4651-7729 غلامرضا منصورفر دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. مهدی حیدری دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. 0000-0002-0148-1470 علی آشتاب استادیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. 0000-0002-7339-2100 Journal Article 2024 09 17 Objective The primary challenges of the 21st century, particularly resource scarcity and the efficient utilization of resources, have intensified global awareness of sustainability and its implications for sustainable development. Achieving sustainable development requires businesses to adopt strategies that integrate economic objectives with environmental and social dimensions. As critical pillars of society, companies significantly influence sustainable development initiatives; their collaboration is essential for meaningful progress. The implementation of sustainability initiatives serves as a precursor to the disclosure of sustainability information, enabling companies to reap the advantages of both implementation and disclosure processes. Therefore, this study aims to investigate the influence of material sustainability information disclosure on company performance, while also considering the moderating effect of business strategy. Methods This research adopts a descriptive-correlational approach with a focus on practical application. A library method was utilized to gather relevant information and establish theoretical foundations. Financial data were extracted using document mining techniques applied to audited financial statements, while sustainability information was obtained through content analysis and mapping from the companies' board of directors or sustainability reports. The statistical population comprises 102 companies listed on the Tehran Stock Exchange from 2018 to 2022. Results The findings indicate a strong and significant positive relationship between the transparency of material sustainability information disclosure and company performance. Furthermore, business strategy plays a moderating role in this relationship, strengthening the positive connection between sustainability disclosure and performance outcomes. Conclusion The manager's goal is to increase shareholder wealth. In addition to traditional financial investments, the manager can also make a new type of investment called investment in sustainable activities. That's why investors with a longer horizon prefer companies with a higher environmental, social, and governance (ESG) performance, while short-term investors prefer the opposite. The analysis demonstrates that companies engaging in extensive material sustainability information disclosure achieve superior performance and value compared to those with limited disclosures. By fostering transparency in their sustainability efforts, companies enhance their competitive advantage, leading to improved performance and increased value. Additionally, business strategy emerges as a crucial moderating factor in the relationship between material sustainability information disclosure and overall company performance. Firms that align their reporting of sustainability information with their operational strategies tend to outperform their peers. Notably, according to the Miles and Snow model, which categorizes business strategies as either defensive or offensive, the results suggest that companies employing aggressive strategies are more inclined to disclose material sustainability information than those with defensive strategies. It is also recommended that investors consider non-financial disclosures (sustainability) to evaluate the performance of the company, in addition to paying attention to financial disclosures, so that optimal investment is made, and resources are not wasted. This research contributes novel insights into the relationship between material sustainability information disclosure and firm performance, emphasizing the moderating influence of business strategy, particularly within the context of emerging markets—an area that warrants further exploration. هدف: کمبود منابع و استفاده بهینه از آن، چالش اصلی جهان در قرن حاضر است، این چالش توجه همگان را به‌سوی مفهوم پایداری و تأثیرهای آن و به‌طور کلی، مفهوم توسعۀ پایدار جلب کرده است. توسعۀ پایدار مستلزم آن است که شرکت‌ها راهبردهایی را پیاده‌سازی کنند که علاوه‌بر اهداف و عملکرد اقتصادی، سایر ابعاد توسعۀ پایدار، از جمله زیست‌محیطی و اجتماعی را نیز دربرگیرد. همچنین شرکت‎‌ها به‌عنوان یکی از ارکان اصلی جامعه، از تأثیرگذاران مهم روی روند توسعۀ پایدار هستند و بدون همکاری آن‌ها، هیچ اقدامی در مسیر پایداری به سرانجام نخواهد رسید. از آنجایی که انجام فعالیت‌های پایداری، مقدمه‌ای برای افشای اطلاعات پایداری، جهت بهره‌مند شدن شرکت‌ها از مزایای اجرا و افشای پایداری است، هدف پژوهش حاضر، بررسی افشای اطلاعات بااهمیت پایداری بر عملکرد شرکت با نقش تعدیلگری استراتژی تجاری است. روش: پژوهش حاضر از منظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، در زمره پژوهش‌های توصیفی ـ هم‌بستگی قرار دارد. اطلاعات و مبانی نظری با استفاده از روش کتابخانه‌ای و داده‌های مالی نیز با استفاده از روش اسنادکاوی از صورت‌های مالی حسابرسی‌شده و اطلاعات پایداری با روش تحلیل محتوا و عمل مپینگ از گزارش‌های هیئت‌مدیره (یا پایداری) شرکت‌ها جمع‌آوری شده است. جامعه آماری پژوهش، ۱۰۲ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، طی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱ است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که بین افشای اطلاعات بااهمیت پایداری و عملکرد شرکت، رابطه مثبت معناداری وجود دارد. همچنین، استراتژی تجاری، در رابطۀ بین افشای اطلاعات بااهمیت پایداری و عملکرد شرکت، نقش تعدیل‌کننده دارد و باعث تقویت این رابطۀ مثبت می‌شود. نتیجه‌گیری: هدف مدیر افزایش ثروت سهام‌داران است، به این منظور برای حداکثر کردن سود تلاش می‌کند. در این راستا مدیر می‌تواند علاوه‌بر سرمایه‌گذاری‌های مالی سنتی، به نوع جدیدی از سرمایه‌گذاری که سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های پایداری نامیده می‌شود، اقدام کند. به همین دلیل است که سرمایه‌گذاران با افق بلندمدت‌تر، شرکت‌هایی را ترجیح می‌دهند که از لحاظ محیطی، اجتماعی و حاکمیتی بهتر باشند. در حالی که سرمایه‌گذاران با افق کوتاه‌مدت، برعکس آن را ترجیح می‌دهند. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد شرکت‌هایی که به میزان بیشتری به افشای اطلاعات بااهمیت پایداری اقدام کرده‌اند، عملکرد و ارزش بالاتری نسبت به شرکت‌هایی دارند که کمتر به افشای این گونه اطلاعات اقدام کرده‌اند. به عبارت دیگر، شرکت با افشای اطلاعات بااهمیت پایداری، باعث ایجاد و بهبود مزیت رقابتی و در نهایت باعث افزایش ارزش و عملکرد شرکتی می‎شود. همچنین با توجه به یافته‌ها، استراتژی تجاری در رابطۀ افشای اطلاعات بااهمیت پایداری و عملکرد شرکت، نقش تعدیلگری دارد. به عبارت دیگر، شرکت‌ها با انتخاب راهبرد تجاری مناسب و سازگار با عملیات خود، تلاش کرده‌اند تا رابطۀ بین افشای اطلاعات بااهمیت پایداری و عملکرد شرکت را تقویت کنند؛ بنابراین شرکت‌هایی که اهمیت بیشتری برای افشاهای پایداری قائل شده‌اند و افشای این اطلاعات را در اولویت قرار داده‌اند، از ارزش و عملکرد بالایی برخوردارند. از سوی دیگر، با توجه به استفاده از الگوی مایلز و اسنو و تقسیم‌بندی استراتژی تجاری به دو دستۀ تدافعی و تهاجمی، نتایج نشان داد شرکت‌هایی که استراتژی تجاری تهاجمی را اتخاذ کرده‌اند، نسبت به شرکت‌هایی که استراتژی تجاری تدافعی را در پیش گرفته‌اند، بیشتر به افشای اطلاعات بااهمیت پایداری اقدام می‌کنند. پیشنهاد می‌شود که سرمایه‌گذاران، به‌منظور ارزیابی عملکرد شرکت، علاوه‌بر توجه به افشاهای مالی، افشاهای غیرمالی (پایداری) را نیز مد نظر قرار دهند تا سرمایه‌گذاری بهینه انجام و از اتلاف منابع جلوگیری شود. پژوهش حاضر بینش‌های جدیدی را در باب تأثیر افشای اطلاعات بااهمیت پایداری بر عملکرد شرکت با نقش تعدیلگری استراتژی تجاری و اجرای آن در بازارهای نوظهور ارائه می‌دهد که به‌طور گسترده مورد مطالعه قرار نگرفته است.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_101076_6b5ee2d2c609f170779100c2c092bc2b.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 32 1 2025 03 21 The Impact of Sustainability Reporting Disclosure and Accounting Information Comparability on Profit Continuity تأثیر افشای گزارشگری پایداری و مقایسه‌پذیری اطلاعات حسابداری بر تداوم سود 95 116 100083 10.22059/acctgrev.2025.374762.1008939 FA هانیه حکمت استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0000-0002-8094-3249 علی رحمانی استاد، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. سمیرا موفق دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0000-0001-7213-9245 Journal Article 2024 05 24 Objective The importance of sustainability and the need for transparent, comparable performance reports have grown significantly. Companies are increasingly recognizing the necessity of sustainability reporting to offer valuable insights into their economic, social, and environmental impact. Sustainability reporting is also essential for building trust with stakeholders, including investors, customers, employees, and the broader community. Therefore, ensuring the accuracy and reliability of the information presented in sustainability reports has become a fundamental concern for organizations. Sustainability reporting enables companies to identify and address sustainability risks, manage their profits more effectively, improve their international rankings, and foster global interactions. Furthermore, the comparability of accounting information allows stakeholders to discern differences and similarities in financial data, facilitating more informed decision-making processes. These aspects are vital for maintaining continuous profitability in corporations. Consequently, this study aims to provide empirical evidence on the impact of sustainability reporting disclosure and the comparability of accounting information on profit sustainability in companies listed in the Iranian capital market. Methods The study's statistical population consists of all companies listed on The Tehran Stock Exchange (TSE) and Farabourse Securities Market (OTC) i.e. over-the-counter, within the Iranian capital market. After applying the necessary filters, data was gathered quarterly on 96 companies across 12 different industries. The required data was extracted from financial statements, explanatory notes to the financial statements, interpretative reports, and board of directors' reports. Financial data was collected quarterly over four years, from 2019 to 2022, encompassing a total of 1536 company data points. The selected statistical sample accounted for approximately 40% of the total market value. To test the research hypotheses, the Generalized Least Squares (GLS) method was employed, providing a robust framework for analyzing the relationship between sustainability reporting and profit sustainability, as well as the comparability of accounting information. Results The research findings indicate a significantly positive relationship between sustainability reporting disclosure and profit continuity. This relationship underscores the importance of transparency in sustainability practices and the positive impact it can have on a company's financial stability. The first hypothesis, which posited a significant relationship between sustainability reporting and profit continuity, confirmed. The findings also revealed no significant relationship between the comparability of accounting information and profit continuity, leading to the rejection of the second hypothesis. This suggests that while transparency in sustainability reporting is crucial, the mere comparability of financial statements does not necessarily translate to sustained profits. Conclusion The results of this study highlight a significantly positive relationship between the disclosure of sustainability reports and the sustainability of company profits. Firms that transparently publish their sustainability reports are more likely to achieve consistent and sustainable profitability. Addressing sustainability issues can improve a company's performance and contribute to a more sustainable society overall. Conversely, the research results indicate that there is no significant relationship between the comparability of accounting information and profit sustainability. In other words, simply having similar financial statements does not guarantee the sustainability of profits. Profit sustainability may be influenced by a variety of other factors that are not directly related to the comparability of accounting information, such as market conditions, management practices, and external economic factors. These findings underscore the complexity of achieving sustained profitability and the need for a multifaceted approach that includes transparency in sustainability practices. هدف: در دنیای امروز، توجه به پایداری و ارائۀ گزارش‌های شفاف و قابل مقایسه از عملکرد شرکت‌ها، اهمیتی فزاینده یافته است. از یک‌سو گزارشگری پایداری، به ارائه اطلاعات مربوط به عملکرد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی شرکت‌ها می‌پردازد. این گزارش‌ها به‌عنوان ابزار کلیدی برای جلب اعتماد ذی‌نفعان ایفای نقش می‌کنند. از این رو، تضمین کیفیت و اعتبار اطلاعات مندرج در گزارش‌های پایداری، به دغدغه‌ای اساسی برای سازمان‌ها تبدیل شده است. گزارشگری پایداری ضمن اینکه به شرکت‌ها در شناخت ریسک‌های پایداری و مدیریت سود کمک می‌کند، باعث بهبود رتبه شرکت‌ها در سطح بین الملل و افزایش تعاملات بین‌المللی می‌شود. از سوی دیگر، مقایسه‌پذیری اطلاعات حسابداری، امکان شناسایی و درک تفاوت‌ها و شباهت‌های موجود درمجموعه داده‌های مالی را برای ذی‌نفعان فراهم می‌کند و به آن‌ها در اتخاذ تصمیمات آگاهانه کمک شایانی می‌کند. این دو موضوع، در تداوم سود شرکت‌ها نقشی کلیدی ایفا می‌کنند. بر اساس آنچه بیان شد، هدف از این مطالعه، ارائۀ شواهد تجربی در خصوص تأثیر افشای گزارشگری پایداری و مقایسه‌پذیری اطلاعات حسابداری بر تداوم سود در شرکت‌های پذیرفته شده در بازار سرمایه ایران است. روش: جامعۀ آماری پژوهش کلیۀ شرکت‌های بورسی و فرابورسی پذیرفته شده در بازار سرمایۀ ایران است که پس از اعمال فیلترهای مطرح شده، اطلاعات ۹۶ شرکت بورسی و فرابورسی در ۱۲ صنعت مختلف به‌صورت فصلی گردآوری شد. داده‌های موردنیاز از صورت‌های مالی، یادداشت‌های توضیحی همراه صورت‌های مالی، گزارش تفسیری و گزارش هیئت‌مدیره، استخراج شد. برای محاسبۀ متغیرهای پژوهش، داده‌های مالی شرکت‌های نمونه، به‌صورت فصلی و برای دورۀ چهارساله، طی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ جمع‌آوری شدند که در مجموع ۱۵۳۶ فصل ـ شرکت بود. شایان ذکر است که نمونۀ آماری انتخابی، تقریباً ۴۰ درصد ارزش کل بازار سرمایه را پوشش داده است. در نهایت فرضیه‌های پژوهش با استفاده از روش حداقل مربعات تعمیم‌یافته آزمون شدند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که بین افشای گزارشگری پایداری و تداوم سود، رابطۀ مثبت و معناداری وجود دارد. در واقع فرضیۀ اول پژوهش تأیید شد؛ این در حالی است که بین مقایسه‌پذیری اطلاعات حسابداری و تداوم سود رابطه معناداری وجود ندارد و فرضیۀ دوم تأیید نمی‌شود. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بین افشای گزارش‌های پایداری و تداوم سود شرکت‌ها، ارتباطی مستقیم و معنادار وجود دارد. این بدان معناست شرکت‌هایی که به‌طور شفاف به انتشار گزارش‌های پایداری می‌پردازند، احتمالاً سودآوری پایدارتری را تجربه خواهند کرد. شرکت‌هایی که به مسائل پایداری اهمیت می‌دهند، نه‌تنها به بهبود عملکرد خود کمک می‌کنند؛ بلکه به ایجاد یک جامعه پایدارتر نیز کمک خواهند کرد. برخلاف افشای گزارش‌های پایداری، نتایج پژوهش نشان داده است که بین قابلیت مقایسه اطلاعات حسابداری و تداوم سود، ارتباط معناداری وجود ندارد. این بدان معناست که فقط شباهت صورت‌های مالی شرکت‌ها، تضمینی برای تداوم سود آن‌ها نیست و ممکن است تحت تأثیر عواملی قرار گیرند که به‌طور مستقیم با تداوم سود مرتبط نیستند.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_100083_8efafd67139dd226382a0b20d1790e33.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 32 1 2025 03 21 A Guideline for the Evolution of Quantitative Accounting Research in Iran: Shifting from Local to International Scientific Patterns رهنمودی برای تحول در پژوهش‌های کمّی حسابداری ایران: گذر از الگوی محلی به الگوی علمی بین‌المللی 117 162 101078 10.22059/acctgrev.2025.383902.1009032 FA فخر الدین محمدرضائی گروه حسابداری، دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Journal Article 2024 10 16 Objective Iranian researchers in the field of accounting face a critical challenge in choosing between adhering to international or local writing conventions. Despite a significant increase in the number of domestic academic journals and accounting graduates over the past 15 years, the rate of publications of original, high-quality articles in reputable international journals remains low. Efforts to enhance article-writing practices and align with global scientific standards have yielded limited success, leaving locally published articles burdened with content, structural, and formal deficiencies. Drawing on prior research and existing methodology literature, this study provides practical guidelines to improve the quality of quantitative accounting articles and enhance their alignment with international standards. Methods This study employs a comparative approach, which involves drawing insights from accounting articles published in prestigious international journals and incorporating key points from both domestic and international methodology research and literature. The aim is to develop a quantitative paper that meets global scientific standards. Initially, an appropriate pattern is introduced, representing all essential components of a quantitative accounting study. Subsequently, based on relevant theoretical and empirical evidence, the essential guidelines for developing each component of a quantitative accounting article are provided in the form of “best practices” and “pitfalls to avoid.” Additionally, references to authoritative sources are made to substantiate the underlying rationale for these points and provide concrete examples. Results This study offers a comprehensive guideline for developing the various sections of a quantitative accounting paper. The abstract addresses the research problem or objective, methods used, key findings, interpretation of results, and practical implications, avoiding the use of generic phrases. The introduction is divided into three sections: first, the problem statement, which includes the significance of the issue, the problem itself, the research gap, the motivation, and its objectives; second, the approach to solving the problem through a review of theoretical foundations, research methodology, and key findings; and third, the contributions, which highlight both the scientific and practical implications of the study. The literature review is conducted analytically, presenting empirical evidence to develop hypotheses while emphasizing existing research gaps. When selecting the theoretical framework and foundational theories, one must choose a theory that offers the highest explanatory and predictive power based on the research setting, rather than merely replicating foreign studies. Hypotheses should be based on deductive reasoning and formulated directionally. In the sampling section, the key point is to provide a clear screening table and avoid the misuse of the term “sampling” in archival research. In the model specification, three main approaches are introduced, with the “causal diagram” being recommended as the most effective method. Attention is also given to measurement errors in the interest variables of the study. Control variables are categorized into “good” (correlated) and “bad” (colliders, homogeneous construct, high measurement error). In the descriptive statistics section, the emphasis is placed on how to present data, along with parametric and non-parametric analyses and correlations. The hypothesis testing process is carried out in three stages: pre-tests, focusing on eliminating reliability tests; interpretation of results and comparison with previous studies; and post-tests, which offer solutions to classical regression assumptions. Furthermore, sensitivity tests are proposed to reject alternative explanations, triangulate empirical criteria, refine models, and assess data sources. A comparison with previous studies should not be included in the conclusion. Finally, the importance of adhering to scientific writing principles, ensuring precise referencing, and drafting a coherent and fluent text is emphasized. Conclusion This study can be a valuable resource for students, faculty members, authors, reviewers, and editors of domestic journals. As such, it represents a significant step toward enhancing the academic and research standards in the field of accounting. By identifying and outlining the “best practices” and “pitfalls to avoid” of writing quantitative accounting articles, this guideline creates opportunities for improving the writing process and increasing the publication of high-quality articles at the international level. Furthermore, the recommendations provided not only enhance the quality of domestic articles but also contribute to improving the quality of research at the thesis and proposal stages. More generally, the application of these guidelines will elevate the overall quality of accounting research methodologies. هدف: پژوهشگران ایرانی در رشتۀ حسابداری با چالشی در انتخاب بین الگوی نگارش بین‌المللی و محلی مواجهند. اگرچه در ۱۵ سال گذشته، تعداد مجله‌های داخلی و فارغ‌التحصیلان این رشته، افزایش شایان توجهی یافته است، تعداد انتشار مقاله‌های اصیل و باکیفیت در مجله‌های معتبر بین‌المللی چندان چشمگیر نیست. تلاش‌ها برای بهبود شیوه‌های نگارش مقاله‌ها و انطباق با استانداردهای علمی جهانی، نتایج محدودی را به همراه داشته است و مقاله‌های محلی، همچنان با مشکلات محتوایی، ساختاری و شکلی روبه‌رو هستند. این پژوهش با استفاده از مطالعات پیشین و کتب روش‌شناسی موجود، رهنمودهایی را برای بهبود فرایند نگارش مقاله‌های کمّی حسابداری ارائه می‌دهد. روش: این پژوهش از روش تطبیقی بهره می‌برد که شامل الگوبرداری از مقاله‌های حسابداری چاپ‌شده در مجله‌های معتبر بین‌المللی و به‌کارگیری نکات ذکرشده در پژوهش‌ها و کتاب‌های روش‌شناسی معتبر داخلی و خارجی است تا مقاله‌ای با رویکرد کمّی در سطح استانداردهای علمی جهانی تدوین شود. ابتدا الگویی مناسب که نشان‌دهندۀ همۀ اجزای ضروری یک پژوهش کمّی حسابداری است، معرفی شده است؛ سپس با استفاده از شواهد نظری و تجربی مرتبط، نکته‌های لازم برای تدوین هر جزء مقالۀ کمّی حسابداری، در قالب «بایدها» و «نبایدها» ارائه می‌شود. همچنین، برای دلایل زیربنایی این نکته‌ها و ارائۀ نمونه‌های عینی، به منابع معتبر ارجاع داده شده است. یافته‌ها: پژوهش حاضر رهنمود‌های جامعی را برای بسط بخش‌های مختلف یک مقالۀ کمّی حسابداری ارائه کرده است. در چکیده، به بیان مسئله یا هدف پژوهش، روش‌های مورداستفاده، یافته‌های اصلی، تفسیر نتیجه‌ها و کاربردهای عملی پرداخته و از مطالب کلیشه‌ای اجتناب می‌شود. مقدمه به سه بخش تقسیم می‌شود: اول، بیان مسئله شامل اهمیت مسئله، مسئله، شکاف دانشی، ضرورت پژوهش و هدف؛ دوم، چگونگی حل مسئله از طریق مرور مبانی نظری، روش پژوهش و یافته‌های اصلی؛ سوم، دانش‌افزایی‌ها که به دستاوردهای علمی و عملی اشاره می‌کند. مرور پیشینه به‌صورت تحلیلی انجام شده و به ارائۀ شواهد تجربی برای توسعۀ فرضیه‌ها و همچنین، برجسته‌سازی شکاف‌های دانشی موجود می‌پردازد. در انتخاب مبانی نظری و تئوری پایۀ پژوهش، باید با توجه به محیط پژوهشی، تئوری‌ای انتخاب شود که بیشترین قدرت توضیح‌دهندگی و پیش‌بینی‌کنندگی را داشته باشد، نه اینکه فقط از مقاله‌های خارجی تقلید شود. فرضیه‌ها باید بر پایۀ استدلال قیاسی و به‌صورت جهت‌دار تنظیم شوند. در بخش نمونه، مهم‌ترین نکته، ارائۀ دقیق جدول غربالگری و اجتناب از استفادۀ نادرست از اصطلاح «نمونه‌گیری» در پژوهش‌های آرشیوی است. در تصریح مدل، سه رویکرد اصلی معرفی شده است که از میان آن‌ها «نمودار علّی» به‌عنوان بهترین روش پیشنهاد می‌شود. افزون‌براین، توجه به خطای اندازه‌گیری متغیرهای اصلی پژوهش نیز اهمیت دارد. متغیرهای کنترلی به دو دستۀ «خوب» (هم‌بسته) و «بد» (برخورددهنده، سازۀ همسان، با خطای اندازه‌گیری بالا) تقسیم می‌شوند. در بخش آماره‌های توصیفی، نحوۀ ارائۀ داده‌ها، تحلیل‌های پارامتری و ناپارامتری و هم‌بستگی‌ها برجسته شده است. آزمون نتایج فرضیه‌ها در سه مرحله انجام می‌شود: پیش‌آزمون‌ها که بر حذف آزمون‌های پایایی تأکید دارند، تفسیر نتایج و مقایسه با پژوهش‌های قبلی، و پس‌آزمون‌ها که راه‌حل‌های مرتبط با فروض کلاسیک رگرسیون را ارائه می‌کنند. همچنین، آزمون‌های حساسیت برای رد توضیحات جایگزین، مثلث‌سازی معیارهای تجربی، تصریح مدل‌ها و منابع داده پیشنهاد شده‌اند. مقایسه با یافته‌های پژوهش‌های قبلی نباید در قسمت نتیجه‌گیری آورده شود. در نهایت، رعایت اصول نگارش علمی، ارجاع‌دهی دقیق و تدوین متن، به‌صورت منسجم و روان مورد تأکید قرار گرفته است. نتیجه‌گیری: این پژوهش می‌تواند به‌عنوان منبعی مهم برای دانشجویان، استادان، نویسندگان، داوران و سردبیران مجله‌های داخلی، استفاده شود و از این ‌رو، در جهت ارتقای سطح علمی و پژوهشی در این حوزه، گامی مؤثر خواهد بود. این رهنمود با شناسایی و ارائۀ «بایدها» و «نبایدهای» مؤثر در نگارش مقاله‌های کمّی حسابداری، زمینه‌های بهبود فرایند نگارش و افزایش انتشار مقاله‌های باکیفیت در سطح جهانی را فراهم می‌سازد. افزون‌براین، رهنمودهای ارائه‌شده، نه‌تنها کیفیت مقاله‌های داخلی را بهبود می‌بخشند، بلکه با رعایت آن‌ها، کیفیت پژوهش‌های حسابداری در سطح پایان‌نامه‌ها و پروپوزال‌ها و به‌طورکلی، در روش‌شناسی پژوهشی نیز ارتقا خواهد یافت.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_101078_9fb4a5c69070f9786c284d447c845cc0.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 32 1 2025 03 21 Future Studies on the Financial Sustainability of Pension Funds in Iran آینده‌پژوهی پایداری مالی صندوق‌های بازنشستگی در ایران 163 197 101079 10.22059/acctgrev.2024.383510.1009025 FA علی هدایتی بیلندی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0009-0003-5052-3491 جواد شکرخواه دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0001-7134-8950 سید سروش قاضی نوری دانشیار، گروه مدیریت فناوری وکارآفرینی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0001-6356-0257 محمد جواد سلیمی استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. 0000-0001-5526-5194 Journal Article 2024 10 09 Objective Over the last few years, pension funds have encountered sustainability issues. Despite this, no scientific research has been conducted on strategies for overcoming instability. Therefore, the current issue is to identify the key drivers influencing the financial sustainability of pension funds and analyze and understand their interrelationships. Additionally, it is crucial to pinpoint areas for action and develop strategies and plans to overcome financial instability based on potential future scenarios. Methods In terms of its goal and nature, the current study is applied and uses a mixed-methods approach, respectively. Moreover, the study was conducted using both survey and exploratory approaches. To address the issue, the impact and influence of the key drivers were determined through structural analysis and results obtained from MicMac software. By identifying the significant and uncertain key drivers, future scenarios were extracted according to the Schwartz Theory. Through content analysis of expert interview results and the literature review, the areas of action and policy-making for pension funds were examined, and strategies were formulated by integrating these actions. Using MATLAB software, the fuzzy inference system, and based on six stable planning methods, robust strategies to improve financial sustainability were established. Results The research findings reveal that sanctions, economic and military tensions, along with the independence of the funds from the government are the two primary key drivers of the financial sustainability of the funds, exerting the greatest influence on financial sustainability and other key drivers. Morphological analysis of these two key drivers results in nine potential scenarios that pension funds may face in the future. The research findings highlight ten strategic action areas, resulting in the discovery of thirty-two distinct strategies and the creation of ten knowledge bases. Using the fuzzy inference system and knowledge base analysis, the essential data for analyzing the robustness of strategies was gathered. The strategies to overcome financial instability were assessed using the results from six stable planning methods. The chosen strategy includes reforming and enhancing parameters that impact pension funds’ obligations. Additionally, it seeks to implement a multi-pillar system, integrate the pension system with the tax system, and develop insurance schemes. Furthermore, the strategy focuses on providing comprehensive coverage (including migrants) for taking part in pension and insurance plans and delegating the management of the fund’s investments to financial institutions to boost profitability. Conclusion Structural analysis of the key drivers highlights the significance of macroeconomic variables and fund governance. In addition to their impact on sustainability, these two dimensions also affect other key drivers. Therefore, the relationships between these key drivers must be taken into account in decision-making. Furthermore, these dimensions are heavily influenced by general national policies and greatly impact the potential future scenarios. Revisiting this matter will positively influence the funds' performance. To overcome financial instability, pension funds must take extensive actions, including drafting new pension schemes, securing sustainable funding sources, and improving investment returns. Pension system laws and regulations need to be reviewed by the relevant authorities, and the independence of the funds must be considered in financial decision-making. Given the intertwined social and economic impacts of pension funds, any reforms or strategies adopted in this sector must be implemented with full stakeholder awareness and a thorough assessment of both visible and hidden effects to ensure the best outcomes. هدف: طی سال‌های گذشته صندوق‌های بازنشستگی از لحاظ پایداری با مشکلاتی مواجه شده‌اند. با وجود این، استراتژی‌های برون‌رفت از شرایط ناپایداری، به‌صورت علمی بررسی نشده است؛ بنابراین مسئلۀ پیش‌رو، شناخت پیشران‌های مؤثر بر پایداری مالی صندوق‌های بازنشستگی، تحلیل و فهم روابط میان آن‌ها، شناسایی حوزه‌های اقدام و ارائۀ راهبرد و برنامه‌های برون‌رفت از ناپایداری مالی با توجه به سناریوهای متصور از آینده است. روش: پژوهش حاضر از منظر هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت، ترکیبی و به‌روش پیمایشی و اکتشافی اجرا شده است. برای پاسخ به مسئله، تأثیرگذاری و تأثیرپذیری پیشران‌ها با روش تحلیل ساختاری و نتایج، نرم‌افزار میک‌مک تعیین شد. با تعیین پیشران‌های بااهمیت و دارای عدم قطعیت، بر اساس الگوی شوارتز، سناریوهای آتی استخراج شدند. با انجام تحلیل محتوای نتایج مصاحبه با خبرگان و مرور ادبیات، حوزه‌های اقدام و سیاست‌گذاری صندوق‌های بازنشستگی بررسی و با ترکیب اقدام‌ها، استراتژی‌ها حاصل شد. با به‌کارگیری نرم‌افزار متلب، سیستم استنتاج فازی و بر اساس روش‌های شش‌گانۀ برنامه‌ریزی پابرجا، استراتژی‌های پابرجا برای بهبود پایداری مالی تعیین شدند. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وجود تحریم‌ها و تنش‌های اقتصادی، نظامی و استقلال صندوق‌ها از دولت، دو پیشران اصلی پایداری مالی صندوق‌هاست و بر پایداری مالی و سایر پیشران‌ها بیشترین تأثیرگذاری را دارند. تحلیل ریخت‌شناسی این دو پیشران، به ایجاد ۹ سناریو منجر می‌شود که ممکن است در آینده پیش روی صندوق‌ها بازنشستگی قرار گیرد. نتایج پژوهش دربرگیرندۀ ۱۰ حوزۀ اقدام استراتژیک است که به شناسایی ۳۲ استراتژی مختلف و ۱۰ پایگاه دانش منجر می‌شود. با به‌کارگیری سیستم استنتاج فازی و تحلیل پایگاه دانش، داده‌های لازم برای تحلیل پابرجایی استراتژی‌ها حاصل شد. استراتژی‌ها برای خروج از بحران ناپایداری مالی بر اساس تحلیل نتایج روش‌های شش‌گانه پابرجایی ارزیابی شد. استراتژی منتخب شامل اصلاح و بهبود پارامترهای مؤثر بر تعهدات صندوق‌های بازنشستگی، استفاده از نظام چندستونی، اتصال نظام بازنشستگی به سیستم مالیاتی، ایجاد طرح‌های بیمه‌پردازی و پوشش فراگیر جمعیت (ازجمله جمعیت مهاجر) برای مشارکت در طرح‌های بازنشستگی و بیمه‌پردازی، واگذاری مدیریت سرمایه‌گذاری صندوق‌ها به نهادهای مالی به‌منظور افزایش سودآوری است. نتیجه‌گیری: تحلیل ساختاری پیشران‌ها بیانگر اهمیت متغیرهای کلان اقتصادی و شیوۀ حکمرانی صندوق‌هاست. علاوه‌بر تأثیرگذاری این دو بُعد بر پایداری، سایر پیشران‌ها را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد بنابراین، در تصمیم‌گیری‌ها، بایستی روابط بین پیشران‌ها مدنظر قرار گیرد. از طرفی این ابعاد بیشتر تحت تأثیر سیاست‌های کلان کشور است و سناریوهای متصور آتی را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. بازنگری در این خصوص، بر عملکرد صندوق‌ها اثر مثبتی خواهد داشت. صندوق‌های بازنشستگی برای خروج از ناپایداری مالی، باید اقدام‌های گسترده‌ای در حوزه‌های تدوین طرح‌های بازنشستگی جدید، تأمین مالی از منابع پایدار و بهبود بازده سرمایه‌گذاری‌ها انجام دهند. قوانین و مقررات حوزۀ نظام بازنشستگی باید توسط نهادهای ذی‌ربط بازنگری و در تصمیم‌گیری‌های مالی استقلال صندوق‌ها لحاظ شود. به‌دلیل درهم تنیدگی آثار اجتماعی و اقتصادی صندوق‌های بازنشستگی، انجام هرگونه اصلاح یا اتخاذ هر استراتژی در این حوزه، باید بااطلاع کامل ذی‌نفعان و اندازه‌گیری اثرهای پیدا و پنهان آن صورت پذیرد تا بهترین نتیجه حاصل شود.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_101079_713060b0e45474086a605470114e0551.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 32 1 2025 03 21 A Conceptual Model of Professional Skepticism in Auditors: A Delphi Analysis الگوی مفهومی تردید حرفه‌ای حسابرسان با استفاده از تحلیل دلفی 198 223 101080 10.22059/acctgrev.2024.379887.1008986 FA سید احمد سیدزاده کوه کمر دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. 0009-0003-5691-2738 مهدی علی نژاد سارو کلائی استادیار، گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. 0000-0001-9455-3017 علیرضا فضل زاده دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. 0000-0001-6243-489X مهدی زینالی استادیار، گروه حسابداری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. 0000-0002-7791-0139 Journal Article 2024 08 14 Objective One of the most important principles in auditing is professional skepticism. According to professional standards, skepticism is defined as the auditor's attitude toward the critical evaluation of audit evidence. Professional skepticism is an attitude that requires the auditor to have a questioning mind and critically evaluate evidence. The principle of professional skepticism is deeply rooted in auditing standards, and regulators around the world often identify a lack of skepticism as one of the fundamental reasons for audit deficiencies. However, unjustified skepticism cannot always be considered a criterion for audit deficiencies. The auditing and accounting literature considers various factors as the reason why the excess and deficiency of this factor can have different consequences. To manage possible consequences, the present study aims to present a conceptual model of auditors' professional skepticism. Methods This study is a qualitative and exploratory research project conducted by interviewing experts in the theoretical foundations of behaviorism and auditing. Information was collected using purposeful sampling with the participation of 18 experts in 2025. In the next stage, the collected factors were confirmed using Delphi analysis and the opinions of 12 previous and new experts. Results The results showed that the components affecting auditors' professional skepticism include: cultural dimensions, personality disorders, professional ethics, accountant ethics, auditor independence, trust, auditor impartiality, auditor judgment, auditor experience, auditor perception, auditor political ideology, professional commitment, fraud, auditor gender, auditor turnover, audit category, audit fee, auditor leadership style, social capital, auditor skepticism, client recognition, auditor reputation, auditor competence, auditor thoughts, auditor performance, power erosion in auditing, audit quality, auditor behavioral components, identity, company characteristics, industry characteristics, ownership structure, supervisory characteristics, information quality, company market characteristics, company risk, level of importance, board characteristics, education, auditor audit history of a client, type of auditor's previous opinion on a client, complexity of the client's work, technological nature of the client's activity, auditor's way of planning audit work, questioning mind, judgment abandonment, self-reliance, self-confidence, work pressure, workload, and motivation. These factors constitute the conceptual model of auditors' professional skepticism. Conclusion Auditors face various factors in the audit process that can affect their level of professional skepticism. Therefore, they must analyze the cases at the individual, environmental, social, and economic levels and receive the necessary training for logical prevention. They should pay special attention to the client and the characteristics of the audit environment because the client and the type of relationship with it can be factors affecting the level of professional skepticism. The way information is presented and disclosed, as well as its complexity, can increase auditors' skepticism. Therefore, professional skepticism will lead to professional judgment. هدف: یکی از اصول بسیار مهم و مطرح در حسابرسی تردید حرفه‌ای است. طبق استانداردهای حرفه‌ای، شک به‌عنوان نگرش حسابرس به ارزیابی انتقادی شواهد حسابرسی تعریف می‌شود. تردید حرفه‌ای نوعی نگرش است که لازمۀ آن، وجود ذهن پرسشگر و ارزیابی نقادانه شواهد توسط حسابرس است. اصل تردید حرفه‌ای، به‌طور گسترده در استانداردهای حسابرسی ریشه دوانده است و نظارت‌کنندگان در سراسر جهان، اغلب کمبود شک را یکی از دلایل اساسی کاستی‌های حسابرسی معرفی کرده‌اند؛ اما همیشه نمی‌توان تردید بدون پشتوانه را ملاک کاستی حسابرسی قرار داد. ادبیات حسابرسی و حسابداری، عوامل مختلفی را دلیل این امر می‌داند که فزونی و کاستی این مهم، می‌تواند پیامدهای مختلفی به همراه داشته باشد. برای مدیریت پیامدهای احتمالی، پژوهش حاضر با هدف ارائۀ الگوی مفهومی تردید حرفه‌ای حسابرسان اجرا شده است. روش: پژوهش حاضر از نوع تحقیقات کیفی و اکتشافی است. داده‌های پژوهش از مبانی نظری و همچنین، از طریق مصاحبه با افراد خبره در حوزۀ رفتارشناسی حسابرسی در سال ۱۴۰۳ گردآوری شده است. مشارکت‌کنندگان پژوهش ۱۸ نفر از خبرگان بودند که به‌روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. با استفاده از تحلیل دلفی و به‌کمک نظر خبرگان قبلی و جدید، عوامل احصا و تأیید شدند. یافته‌ها: بر اساس نتایج عوامل مؤثر بر تردید حرفه‌ای حسابرس عبارت‌اند از: مؤلفه‌های ابعاد فرهنگی، اختلال‌های شخصیتی، اخلاق حرفه‌ای، اخلاق حسابداران، استقلال حسابرسان، اعتماد، بی‌طرفی حسابرس، قضاوت حسابرس، تجربۀ حسابرس، ادراک حسابرس، ایدئولوژی سیاسی حسابرس، تعهد حرفه‌ای، تقلب، جنسیت حسابرس، چرخش حسابرس، ردۀ حسابرسی، حق‌الزحمۀ حسابرسی، سبک رهبری حسابرس، سرمایۀ اجتماعی، تردید حسابرس، شناخت صاحب‌کار، شهرت حسابرس، صلاحیت حسابرس، تفکرهای حسابرس، عملکرد حسابرس، فرسایش قدرت در حسابرسی، کیفیت حسابرسی، مؤلفه‌های رفتاری حسابرسان، هویت، ویژگی‌های شرکت، ویژگی‌های صنایع، ساختار مالکیت، ویژگی‌های نظارتی، کیفیت اطلاعات، ویژگی‌های بازار شرکت، ریسک شرکت، سطح اهمیت، ویژگی‌های هیئت‌مدیره، آموزش، سابقۀ حسابرسی حسابرس از صاحب‌کار قبلی، نوع اظهارنظر قبلی حسابرس از صاحب‌کار، پیچیدگی کار صاحب‌کار، فناورانه بودن نوع فعالیت صاحب‌کار، شیوۀ برنامه‌ریزی کار حسابرسی توسط حسابرس، ذهن پرسشگر، ترک قضاوت، اتکا به خود، خودباوری، فشار کاری، حجم کاری و انگیزه. گفتنی است که این عوامل، مدل مفهومی تردید حرفه‌ای حسابرس را تشکیل می‌دهند. نتیجه‌گیری: حسابرسان در فرایند حسابرسی با عوامل مختلفی روبه‌رو هستند که می‌تواند بر میزان تردید حرفه‌ای آن‌ها تأثیرگذار باشد؛ از این رو آن‌ها باید در سطح فردی، محیطی، اجتماعی و اقتصادی این عوامل را تحلیل کنند و آموزش‌های لازم را جهت پیشگیری منطقی دیده باشند. همچنین، به صاحب‌کار و ویژگی‌های محیط حسابرسی توجه ویژه‌ای داشته باشند؛ زیرا صاحب‌کار و نوع ارتباط با آن، می‌تواند از عوامل تأثیرگذار بر میزان تردید حرفه‌ای باشد. اطلاعات از بابت نحوۀ ارائه و افشا و همچنین، پیچیدگی آن، می‌تواند میزان تردید آن‌ها را افزایش دهد؛ از این رو تردید حرفه‌ای، قضاوت حرفه‌ای را به‌دنبال خواهد داشت.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_101080_542a2ef216fcbc3348128461e2913137.pdf