انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 31 3 2024 09 22 A Model for Managerial Ability Measurement with Emphasis on Accounting Constructs مدلی برای سنجش توانمندی مدیران با تأکید بر سازه‌های حسابداری 428 460 98892 10.22059/acctgrev.2024.376072.1008949 FA قاسم بولو دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. منوچهر روستا دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article 2024 05 06 Objective Given that managers play a crucial role in grounded and old theories such as agency theory, stewardship theory, and contracts theory, the concept of managerial ability and its measurement has attracted the researchers' attention. Recent dominant perspective emphasizes that manager's ability is reflected in the firm's performance. Therefore, measuring managerial ability depends on the separation of the manager's performance from the firm's performance, and the more the manager's contribution to the company's performance, the higher ability he/she has. The current study seeks to develop a model to measure managerial ability, taking into account the unique circumstances of the country in which the companies operate. Methods To develop a model for measuring managerial ability, a comprehensive approach is applied including systematic literature review, interpretive analysis of interviews with experts, and a descriptive method. In systematic literature review domestic and foreign studies and reliable information sources and databases is applied based on specific related keywords. Additionally, interviews with experts such as executive managers, financial managers, internal and external auditors, and academics were analyzed using interpretive analysis based on chain sampling. To run and validate the designed model, data from 158 firms listed on the Tehran Stock Exchange (TSE) across 12 industries from 2012 to 2021 is used. Triangulation was employed to evaluate the research validity, considering multiple dimensions including methodology, data, and the researchers. This rigorous approach ensures the reliability and robustness of the model developed for measuring managerial ability. Results According to the research findings, we focus on three areas of performance indicators (PI), namely operational, financing, and dividend performance indicators. The performance indicators, as dependent variable, represent different aspects of firm performance based on managers decision-making process and the status of firms in real world. Variables such as firm size, firm age, the percentage of active institutional shareholders, export sales, and transactions with related parties represent the inherent characteristics of each company as independent variables. Considering environmental conditions and performance indicators are very important in determining related variables. By running Tobit regression, the residual value is considered as managerial ability measurement or managers’ contribution in firm performance. Furthermore, the comparison of the designed model and the model developed by Demerjian et al. (2012), as the most widely used model in prior literature, in terms of log-likelihood and information criteria including Akaike Information Criterion (AIC), Schwarz Criterion (SC), and Hannan-Quinn Criterion (HQ) at the overall and industry-specific levels shows that our model has higher goodness-of-fit. Conclusion Generally, by combining operational, financing, and profit distribution indicators, as well as taking into account shareholder structure and intra-group transactions, this model provides a more proper measurement of managerial effectiveness and it can be a basis for selecting managers and determining appropriate remuneration methods. هدف: از آنجایی که مدیران مرکز ثقل نظریه‌های ریشه‌داری همچون نظریۀ نمایندگی، مباشرت و قراردادها محسوب می‌شوند، مفهوم اثرگذاری و اندازه‌گیری توانمندی مدیران، همواره در کانون توجه ویژه پژوهشگران قرار گرفته است. دیدگاه غالب طی سال‌های اخیر، تأکید دارد که توانمندی مدیران، خود را در عملکرد شرکت نمایان می‌سازد؛ بنابراین اندازه‌گیری توانمندی مدیران، به تفکیک عملکرد مدیر از عملکرد شرکت بستگی دارد و هر اندازه که سهم مدیر از عملکرد شرکت بیشتر باشد، توانمندتر شناخته می‌شود. پژوهش حاضر درصدد طراحی و اجرای مدلی برای اندازه‌گیری این مفهوم، بر اساس سازه‌های حسابداری با توجه به شرایط ویژۀ کشور برآمده است. روش: به‌منظور طراحی مدل سنجش توانمندی مدیران، از روش‌های بررسی نظام‌مند ادبیات پژوهش، تحلیل تفسیری مصاحبه با خبرگان و روش توصیفی استفاده شده است. در روش پژوهش مرور نظام‌مند، از مطالعات و مقالات داخلی و خارجی و منابع و پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر، براساس واژگان کلیدی مرتبط استفاده شده است. برای اجرای روش پژوهش تحلیل تفسیری، مصاحبه با خبرگان، مشتمل بر گروه‌های مدیران اجرایی، مدیران مالی، حسابرسان مستقل و داخلی و دانشگاهیان، به‌روش نمونه‌گیری هدفمند انجام شده است. به‌منظور اجرا و اعتبارسنجی مدل، از اطلاعات شرکت‌های حاضر در بازارهای بورس و فرابورس ایران، به‌عنوان جامعه آماری استفاده شده است که با در نظر گرفتن محدودیت‌ها، تعداد ۱۵۸ شرکت، در قالب ۱۲ صنعت، طی بازۀ زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۰ انتخاب شده است. به‌منظور ارزیابی اعتبار پژوهش، بررسی چندجانبه لحاظ شده و از ابعاد روش، داده‌ها و پژوهشگر، رویکردهای متفاوت اجرا شده است. یافته‌ها: براساس یافته‌های پژوهش، شاخص‌های عملکرد (متغیر وابسته) در سه حوزۀ عملیاتی، تأمین مالی و تقسیم سود است. این شاخص‌ها، جنبه‌های متفاوت عملکرد یک شرکت را متناسب با فرایند تصمیم‌گیری مدیران و واقعیت‌های موجود در شرکت‌ها ارائه می‌دهند. متغیرهای اندازه شرکت، سن شرکت، درصد سهام‌داران نهادی فعال، فروش صادراتی و معاملات با اشخاص وابسته، به‌عنوان متغیرهای اثرگذار بر عملکرد در سطح هر شرکت (ویژگی‌های ذاتی هر شرکت ـ متغیر مستقل) تعیین شد. در نظر گرفتن شرایط محیطی و شاخص‌های عملکرد، در تعیین این متغیرها حائز اهمیت است. با اجرای مدل رگرسیون توبیت، باقی‌مانده مدل به‌عنوان توانمندی مدیران شناخته می‌شود و به‌نوعی سهم مدیر از عملکرد شرکت اندازه‌گیری شده است. به‌منظور اعتبارسنجی، مدل طراحی شده با مدل دمرجیان و همکاران (۲۰۱۲) که بر اساس پیشینه پژوهش پُرکاربردترین مدل است، از لحاظ آماره لگاریتم درست‌نمایی و معیارهای اطلاعاتی، از جمله معیار آکائیک، شوآرز و حنان کوئین، در سطح کلیه مشاهدات و هر صنعت مقایسه و مشخص شد که مدل طراحی شده از برازش مناسب‌تری برخوردار است. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی با توجه به ترکیب شاخص‌های عملکرد سه‌گانۀ عملیاتی، تأمین مالی و تقسیم سود و لحاظ‌کردن تأثیر ساختار سهام‌داری و معاملات با اشخاص وابسته در مدل، سنجش توانمندی مدیران، به‌گونه‌ای مناسب‌تر اندازه‌گیری شده است و نتایج آن می‌تواند مبنایی برای انتخاب مدیران و تعیین روش‌های پرداخت به آن‌ها باشد.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_98892_0d8d7e4be41340391c32bd673f2eb602.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 31 3 2024 09 22 The Impact of Religiosity on the Quality of Voluntary Accounting Disclosure: The Mediating Role of Managerial Narcissism بررسی تأثیر دین‏داری بر کیفیت افشای اختیاری اطلاعات حسابداری با تأکید بر نقش میانجی خودشیفتگی مدیران 461 491 98893 10.22059/acctgrev.2024.367669.1008872 FA نجمه دانشمندی کارشناس ارشد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، مؤسسه آموزش عالی پیام، گلپایگان، ایران. ایمان زارع استادیار، گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-8446-136X Journal Article 2023 11 14 Objective Religiosity is a key social norm that has a significant effect on the moral behavior of managers. Religious managers are less likely to make unethical judgments and decisions. An ethical manager is expected to provide high-quality voluntary disclosure to reduce information asymmetry. Religion is considered a source of moral behavior and will have a significant effect on the behavior of managers, including their disclosure behavior. Moreover, narcissistic managers manipulate financial reports by not disclosing important information. They try to achieve their goals by reducing discretionary information disclosure to stakeholders. In addition, religiosity influences the quality of financial reporting by enhancing the moral dimension of managers' performance. Therefore, it is expected that religiosity impacts the phenomenon of narcissism and, in turn, positively affects the voluntary disclosure of information. Therefore, the purpose of the current research is to investigate the effect of religiosity on the quality of voluntary disclosure of information, emphasizing the mediating role of managers' narcissism as one of the most important factors influencing information disclosure. Methods The current research is quantitative in terms of the implementation method. The collected data was analyzed by structural equations. The research tool was a standard questionnaire and research variables were evaluated by it. The statistical population of the research includes financial managers who were selected as the research sample by using Cochran's formula. Results The results of the structural equation model analysis showed that for the first hypothesis, religiosity has a significant effect on the quality of disclosure. Also, the resulting standard path coefficient proved the positive effect of religiosity on the quality of voluntary disclosure. Therefore, the first hypothesis of the research was confirmed with a direct and positive relationship. In the second hypothesis, the effect of religiosity on narcissism was investigated, and its significance was confirmed. The resulting standard path coefficient also showed the positive effect of religiosity on narcissism. Therefore, the second hypothesis of the research was not rejected with a direct and positive relationship. In the third hypothesis, the direct effect of narcissism on the quality of voluntary disclosure was investigated, and the findings asserted the significance of the path. Also, the resulting standard path coefficient showed the negative effect of narcissism on the quality of voluntary disclosure. Therefore, the second hypothesis was confirmed with a direct and negative relationship. In the fourth hypothesis, the mediating role of narcissism on the relationship between religiosity and the quality of voluntary disclosure was investigated and the findings showed that the narcissism of managers with a positive influence of religiosity has a significant effect on the quality of voluntary disclosure. Also, the standard path coefficient showed the positive effect of religiosity on the quality of voluntary disclosure through managers' narcissism. Therefore, the fourth research hypothesis was not rejected with an indirect and positive relationship. Conclusion The results showed that religiosity is a strong and effective behavioral stimulus influencing the quality of voluntary disclosure of information, while narcissism is an effective obstacle to the quality of voluntary disclosure of information. Religiosity will not only neutralize its effect but also improve the quality of voluntary disclosure of information. The findings of the research contribute to the literature on religiosity and moral values within economic and commercial systems and enhance the quality of financial reporting by emphasizing informal principles such as religiosity. هدف: دین‌داری نوعی اصلی از هنجار اجتماعی است که بر رفتار اخلاقی مدیران تأثیر چشمگیری دارد. مدیران مذهبی کمتر دچار قضاوت‌ها و تصمیم‌های غیراخلاقی می‌شوند. از یک مدیر اخلاقی انتظار می‌رود که افشای داوطلبانه با کیفیت بالا را برای کاهش‌عدم تقارن اطلاعات ارائه دهد. دین منبع رفتار اخلاقی تلقی می‌شود و بر رفتار مدیران، از جمله رفتار افشای مدیران تأثیر شایان توجهی می‌گذارد. از طرفی مدیران خودشیفته باعدم افشای اطلاعات مهم به دست‌کاری گزارش‌های مالی می‌پردازند، آنان با کاهش افشای اطلاعات اختیاری به ذی‌نفعان، سعی می‌کنند به اهداف خود دست یابند. از سویی دین‌داری با تقویت بُعد اخلاقی عملکرد مدیران، بر کیفیت گزارشگری مالی تأثیرگذار خواهد بود بنابراین انتظار می‌رود دین‌داری بر پدیده خودشیفتگی تأثیرگذار باشد و از این رهگذر، تأثیر مثبتی بر افشای داوطلبانه اطلاعات داشته باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر دین‌داری بر کیفیت افشای اختیاری اطلاعات با تأکید بر نقش میانجی خودشیفتگی مدیران، به‌عنوان یکی از عوامل تأثیرگذار بسیار مهم بر افشای اطلاعات است. روش: پژوهش حاضر از لحاظ شیوۀ اجرا کمّی است. داده‌های جمع‌آوری شده با روش معادلات ساختاری تجزیه‌وتحلیل شده‌اند. ارزیابی متغیرهای پژوهش، به‌کمک پرسش‌نامه‌های استاندارد انجام گرفته است. جامعه آماری پژوهش، در قلمرو زمانی سال ۱۴۰۲، شامل مدیران مالی شرکت‌های بورسی بوده است که با استفاده از فرمول کوکران، تعداد ۳۸۴ نمونه برای پژوهش محاسبه و انتخاب شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل مدل معادلات ساختاری، نشان داد که برای فرضیۀ اول، دین‌داری بر کیفیت افشا در سطح معناداری تأثیرگذار است. همچنین ضریب مسیر استاندارد به‌دست‌آمده گویای تأثیر مثبت دین‌داری بر کیفیت افشای اختیاری است؛ بنابراین فرضیۀ اول پژوهش با رابطۀ مستقیم و مثبت تأیید می‌شود. در فرضیۀ دوم، تأثیر دین‌داری بر خودشیفتگی بررسی و معناداری آن تأیید شد. ضریب مسیر استاندارد حاصل نیز نشان می‌دهد که دین‌داری بر خودشیفتگی تأثیر مثبتی دارد و فرضیۀ دوم پژوهش با رابطۀ مستقیم و مثبت رد نمی‌شود. در فرضیۀ سوم تأثیر مستقیم خودشیفتگی بر کیفیت افشای اختیاری بررسی و مشخص شد که مسیر معنادار است. ضریب مسیر استاندارد به‌دست‌آمده، تأثیر منفی خودشیفتگی بر کیفیت افشای اختیاری را نشان می‌دهد؛ از این رو فرضیۀ سوم با رابطۀ مستقیم و منفی تأیید می‌شود. در فرضیۀ چهارم، نقش میانجی خودشیفتگی بر رابطۀ بین دین‌داری و کیفیت افشای اختیاری بررسی شد. بر اساس یافته‌ها، خودشیفتگی مدیران با تأثیرپذیری مثبت از دین‌داری، بر کیفیت افشای اختیاری تأثیر معناداری دارد. همچنین ضریب مسیر استاندارد، از تأثیر مثبت دین‌داری بر کیفیت افشای اختیاری، از رهگذر خودشیفتگی مدیران حکایت دارد. بدین ترتیب، فرضیۀ چهارم پژوهش با رابطۀ غیرمستقیم و مثبت رد نمی‌شود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که دین‌داری محرک رفتاریِ قوی و عاملی مؤثر بر کیفیت افشای اختیاری اطلاعات است؛ ضمن اینکه خودشیفتگی مانع مؤثری برای کیفیت افشای اختیاری اطلاعات است و در سایه دین‌داری، نه‌تنها تأثیر آن خنثی می‌شود، بلکه کیفیت افشای اختیاری اطلاعات بهبود خواهد یافت. یافته‌های پژوهش ضمن توسعۀ ادبیات مربوط به دین‌داری و ارزش‌های اخلاقی در نظام‌های اقتصادی و تجاری، به‌واسطه تأکید بر اصول غیررسمی مانند دین‌داری بهبود کیفیت گزارشگری مالی را به‌دنبال خواهد داشت.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_98893_3cca9a57c01db9341cfaf46efdebfe66.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 31 3 2024 09 22 Asymmetric Reactions of Abnormal Audit Fee Jumps to Credit Status Changes واکنش‌های نامتقارن مؤلفه جهش حق‌الزحمه غیرعادی حسابرسی به تغییرات وضعیت اعتباری 492 518 98894 10.22059/acctgrev.2024.378182.1008974 FA محسن رشیدی دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. مائده صومی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. میلاد کزازی گودرزی کارشناس ارشد، گروه حسابداری، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، لرستان، ایران. Journal Article 2024 06 18 Objective Although extensive literature exists on abnormal audit fees, their determinants remain relatively underexplored in contemporary accounting and auditing research. Audit fees have attracted the attention of standard developers, investors, and researchers. Recent studies highlight a growing perspective that the role of abnormal audit fees in shaping audit report quality has become increasingly contentious. In addition, credit status significantly affects abnormal audit fees. This study aims to investigate the asymmetric reactions of the abnormal audit fees component to changes in credit status. Methods Considering the data collection method, the current research is descriptive. Descriptive research is carried out to better understand the existing conditions or help the decision-making process. According to the different categories of descriptive research, the current research is of correlational type. To test the research hypotheses, data was gathered from 120 firms listed on the Tehran Stock Exchange from 2014 to 2022. Finally, to examine and analyze the proposed hypotheses according to the theoretical foundations, the regression approach was applied. Results The analysis of the first research hypothesis shows that the reduction of credit status has a positive and significant effect on abnormal audit fees. The second hypothesis of the research is that any decrease (increase) in the credit status has a positive (negative) and significant effect on the variable (short-term) part of the abnormal audit fee. The third research hypothesis, which claimed that bankruptcy risk significantly affects the relationship between the reduction (or increase) of credit status and the variable (short-term) component of the abnormal audit fee, was rejected. Finally, the results indicate that the risk of significant distortion has a significant effect on the relationship between the reduction (increase) of the credit status and the variable (short-term) part of the abnormal audit fee. Conclusion Based on the results, it can be concluded that as profit manipulation by the owners increases, the credit status of the companies declines. Auditors exert greater effort when dealing with owners who engage in manipulation, have a high likelihood of fraud, and exhibit low-profit quality, leading them to demand higher fees. In this regard, any decrease in credit status can result in problems, financial limitations, and the risk of bankruptcy in the future. Finally, higher profit quality attracts investors, leading to increased opportunities for financing. هدف: ادبیات زیادی در خصوص حق‌الزحمه‌های غیرعادی حسابرسی وجود دارد؛ اما هنوز عوامل تعیین‌کنندۀ آن در ادبیات حسابداری و حسابرسی معاصر، کمابیش ناشناخته باقی مانده است. حق‌الزحمۀ حسابرسی توجه زیادی از تدوین‌کنندگان استاندارد، سرمایه‌گذاران و محققان را به‌سمت خود جلب کرده است. با توجه به نتایج پژوهش‌های اخیر، این دیدگاه به‌وجود آمده است که امروزه، نقش حق‌الزحمۀ حسابرسی غیرعادی در کیفیت گزارش‌های حسابرسی چالش‌برانگیز شده است و وضعیت اعتباری به‌طور چشمگیری بر حق‌الزحمه‌های حسابرسی غیرعادی تأثیرگذار است. هدف از این پژوهش، بررسی واکنش‌های نامتقارن مؤلفۀ جهش حق‌الزحمۀ حسابرسی غیرعادی، به تغییرات وضعیت اعتباری است. روش: بر اساس چگونگی گردآوری داده‌ها، پژوهش حاضر از نوع پژوهش‌های توصیفی است. پژوهش‌های توصیفی برای شناخت بیشتر شرایط موجود یا به‌منظور یاری رساندن به فرایند تصمیم‌گیری اجرا می‌شوند. با توجه به‌دسته‌بندی‌های مختلف پژوهش‌های توصیفی، پژوهش حاضر از نوع هم‌بستگی است و در دورۀ زمانی ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۱ اجرا شده است. داده‌های ۱۲۰ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران جمع‌آوری و برای آزمون فرضیه‌های پژوهش استفاده شده است. در نهایت، به‌منظور بررسی و تحلیل فرضیه‌های مطرح شده مطابق با مبانی نظری، از رویکرد رگرسیون استفاده شده است. یافته‌ها: تجزیه‌وتحلیل نتایج آماری این پژوهش نشان می‌دهد که آزمون فرضیۀ اول پژوهش مبنی بر تأثیر مثبت و معنادار کاهش وضعیت اعتباری بر حق‌الزحمه‌های غیرعادی حسابرسی رد نشده است. فرضیۀ دوم این گونه مطرح شد که کاهش (افزایش) وضعیت اعتباری تأثیر مثبت (منفی) و معناداری بر بخش تغییرپذیر (کوتاه‌مدت) حق‌الزحمۀ غیرعادی حسابرسی دارد که بر اساس نتایج، این فرضیه رد نشده است. فرضیۀ سوم پژوهش مبنی بر تأثیر معنادار ریسک ورشکستگی بر ارتباط بین کاهش (افزایش) وضعیت اعتباری و بخش تغییرپذیر (کوتاه مدت) حق‌الزحمه غیرعادی حسابرسی، رد نشده است. در نهایت، بر اساس نتایج، ریسک تحریف با اهمیت تأثیر معناداری بر ارتباط بین کاهش (افزایش) وضعیت اعتباری و بخش تغییرپذیر (کوتاه مدت) حق‌الزحمه غیرعادی حسابرسی دارد. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج پژوهش می‌توان بیان کرد که با افزایش دست‌کاری سود توسط صاحب‌کاران، وضعیت اعتباری شرکت‌ها کاهش یافته است و حسابرسان برای صاحب‌کارانی که تحریف، احتمال تقلب بالا و کیفیت سود پایینی دارند، تلاش بیشتری انجام می‌دهند و در نتیجه، حق‌الزحمه‌های بیشتری دریافت می‌کنند. در همین راستا، کاهش وضعیت اعتباری می‌تواند نشان‌دهندۀ مشکلات، محدودیت مالی و ریسک ورشکستگی در آینده باشد. در نهایت، کیفیت سود بالاتر، باعث جلب نظر سرمایه‌گذاران به‌منظور تأمین مالی بیشتر خواهد شد.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_98894_00977e5b5f54192511127b275dc5160e.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 31 3 2024 09 22 Clarification, Prioritization, and Examination of the Role of Financial Corruption Dimensions in Financial Statement Manipulation تبیین، اولویت‌بندی و بررسی نقش ابعاد فساد مالی در تحریف صورت‌های مالی 519 546 98895 10.22059/acctgrev.2024.371834.1008910 FA حسن زلقی دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. 0000-0002-7505-5897 کاوه قادری استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. عباس افلاطونی دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. Journal Article 2024 01 30 Objective The higher the level of corruption in a society, the greater the number of justifications for immoral actions and behaviors. Therefore, companies that operate in highly corrupted environments face a weaker financial reporting system. The current research aims to explain various types of financial corruption and investigate their relationship with financial misstatements. Based on the theoretical foundations, three dimensions of administrative-operational corruption, administrative corruption, and political corruption were identified, and their components and indicators were explained. Methods The research employed a survey method with a cross-sectional design. The statistical population of the research included faculty members, financial managers, and members of the public accountant community. The sample size comprised 193 individuals, and the data were collected using a researcher-designed questionnaire. To check the validity of the questionnaire, content validity was used and to measure its reliability, Cronbach's alpha method was used. SPSS and AMOS software were used to test the hypotheses. Results The results indicated a direct and significant relationship between the commercial and political aspects of corruption and financial misstatements. However, no significant relationship was found between the administrative-operational dimension and the financial misstatements. Moreover, the results of the regression analysis indicated the presence of positive and significant relationships between the dimensions of commercial and political corruption indicators and financial misstatements. In addition, the results of Structural Equation Modeling showed the acceptability of the collected data and the fit of the conceptual model of the research. Conclusion It can be argued that corruption in hiring employees and managers alone is not a sufficient factor for the occurrence of corruption and, consequently, distortion in financial statements. However, corruption in the employment of managers and employees can lead to distortions in financial statements through embezzlement, receiving bribes, extortion, influencing company tenders, fraud by managers, and conflict of interests. Also, the results showed that connection with political parties and dependence on the government, connection with special customers and not dealing with new customers and ethnocentrism can lead to distortion in financial statements. This type of communication not only affects the financial resources of the companies but also motivates the managers to provide reports and financial statements under the opinions of the government. Furthermore, on one hand, bribery through management collusion with other people can lead to the concealment of facts and provide misleading financial statements by lengthening and complicating financial reports. In addition, management can distort financial statements through manipulation of financial reports and fraud for personal gain. On the other hand, purchasing goods, materials, and services needed by the company's employees from institutions or companies in which they or their relatives have interests can increase the cost of goods and services, thereby reducing profits. Embezzlement also leads to illegal changes in the company's assets and liabilities. These changes can have serious effects on the accuracy and reliability of financial reporting. Moreover, extortion by employees can lead to the removal of customers and suppliers of raw materials of the company, hence the financial statements are also subject to change. Based on the results of the structural equation model, the indicators used to measure the existing variables have appropriate factor loadings and can be used to measure the variables of administrative corruption, commercial corruption, political corruption, and distortion in financial statements. Also, the results indicate the impact of financial statements on commercial corruption and political corruption. هدف: هر اندازه فساد در یک جامعه بیشتر باشد، توجیه اعمال و رفتارهای غیراخلاقی نیز بیشتر خواهد بود؛ از این رو شرکت‌هایی که در محیط‌های بسیار فاسد فعالیت می‌کنند با سیستم گزارشگری مالی ضعیف‌تری روبه‌رو هستند. هدف از پژوهش حاضر، تبیین ابعاد مختلف فساد مالی و بررسی ارتباط این ابعاد با تحریف صورت‌های مالی است. مطابق با مبانی نظری، سه بُعد فساد اداری ـ عملیاتی، فساد تجاری و فساد سیاسی شناسایی و مؤلفه‌ها و شاخص‌های آن تبیین شد. روش: روش پژوهش حاضر، پیمایشی و از نوع مقطعی بوده است. جامعه آماری پژوهش، اعضای هیئت علمی دانشگاه، مدیران مالی و اعضای جامعه حسابداران رسمی بوده‌اند و حجم نمونه ۱۹۳ نفر بود. اطلاعات لازم برای پژوهش، از طریق پرسش‌نامه محقق ساخته جمع‌آوری شد. برای بررسی اعتبار پرسش‌نامه، از اعتبار محتوایی و به‌منظور سنجش پایایی آن، از روش آلفای کرونباخ استفاده شد. برای آزمون فرضیه‌ها از نرم‌افزارهای اس‌پی‌اس‌اس و آموس بهره گرفته شد. آزمون فرضیه‌ها با استفاده از آزمون هم‌بستگی پیرسون صورت گرفت و ارزیابی مدل، بر اساس تحلیل عاملی داده‌ها آزمون شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش از ارتباط مستقیم و معنادار بُعدهای تجاری و سیاسی فساد، بر تحریف در صورت‌های مالی حکایت دارد؛ اما ارتباط معناداری بین بُعد اداری ـ عملیاتی با تحریف در صورت‌های مالی یافت نشد. همچنین نتایج معادلات ساختاری گویای قابل قبول بودن داده‌های گردآوری شده و برازش مدل مفهومی پژوهش بود. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج، فساد در به‌کارگیری کارکنان و مدیران، به‌تنهایی عاملی برای بروز فساد و در نتیجه، تحریف در صورت‌های مالی نخواهد شد. همچنین نتایج نشان داد که ارتباط با احزاب سیاسی و وابستگی به دولت، ارتباط با مشتریان خاص وعدم معامله با مشتریان جدید و قوم‌گرایی، می‌تواند به تحریف در صورت‌های مالی منجر شود. این نوع برقراری ارتباط، نه‌تنها منابع مالی شرکت‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه انگیزۀ مدیران را برای ارائۀ گزارش‌ها و صورت‌های مالی مطابق با نظر دولت فراهم خواهد کرد. از طرفی، بر اساس نتایج می‌توان گفت که رشوه، تقلب، تضاد منافع، اختلاس و اخاذی، به‌ترتیب به تبانی مدیریت با سایر افراد (کتمان حقایق و طولانی‌تر و پیچیده‌کردن گزارش‌های مالی)، دست‌کاری در گزارش‌های مالی (جهت منافع شخصی)، افزایش بهای تمام شده کالا و خدمات و کاهش سود، تغییرات غیرقانونی در دارایی‌ها و بدهی‌های شرکت و حذف مشتریان و تأمین‌کنندگان مواد اولیه منجر خواهد شد. بر اساس نتایج حاصل از مدل معادلات ساختاری، شاخص‌هایی که برای سنجش متغیرهای مکنون به‌کارگرفته شده است، بار عاملی مناسبی دارند و می‌توان از آن‌ها برای اندازه‌گیری متغیرهای فساد اداری، فساد تجاری، فساد سیاسی و تحریف در صورت‌های مالی بهره بُرد. همچنین نتایج حاکی از تأثیرپذیری صورت‌های مالی از فساد تجاری و فساد سیاسی است.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_98895_c5daca55d93f9bb445c130b6f1070fb7.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 31 3 2024 09 22 Comparative Analysis of Artificial Neural Networks and Linear Regression in Predicting the Continuation of Shareholders' Overreaction Trends تجزیه‌وتحلیل مقایسه‌ای شبکۀ عصبی مصنوعی و رگرسیون خطی در پیش‌بینی تداوم روند بیش‌واکنشی سهام‌داران 547 572 98896 10.22059/acctgrev.2024.373333.1008920 FA میلاد شجاعی نصیر آبادی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاداسلامی، زاهدان، ایران. حبیب پیری استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. رضا ستوده استادیار، گروه مالی و حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران. Journal Article 2024 02 29 Objective Overreaction is a noticeable anomaly in financial markets that leads to various consequences, including market inefficiency. As such, one of the prominent topics investigated in major global stock exchanges is shareholders' overreaction. This phenomenon is particularly prevalent in emerging and less developed markets, where investors tend to overreact to financial events. Overreaction, as a behavioral bias, distorts investors' decision-making in uncertain conditions, pulling the market away from its efficient state. Predicting and identifying the persistence of these reactions can assist investors in making more rational decisions regarding the purchase or sale of shares and other securities. Therefore, predicting and identifying the continuation of shareholders' overreaction trends can serve as a valuable tool for investors, financial analysts, and investment managers to make decisions based on intuition and precise analysis. To create an effective predictive model, various methods, such as regression analysis, can be employed to analyze the relationship between different variables and the continuation of shareholders' overreaction trends. Additionally, artificial neural networks (ANNs), as an advanced method, can be used to model the non-linear complexities and intricate connections between variables. This topic is directly related to predicting shareholders' behavior and investment decision-making, ultimately helping improve investment strategies and risk management. Hence, the main objective of this research is to conduct a comparative analysis of artificial neural networks and linear regression in predicting the continuation of shareholders' overreaction trends. Methods The present study is descriptive-causal, utilizing ex post facto research. To test the research hypotheses, multivariate linear regression based on panel data and a combination of time series was employed. Data was collected using the library research method, and necessary information was gathered by studying the financial statements of companies within the statistical population. The statistical population includes all companies listed on the Tehran Stock Exchange between 2011 and 2021, with 110 companies selected through systematic elimination sampling. In data analysis, regression methods were used to examine the relationships between variables, and the results were compared with those obtained from artificial neural networks. Results The results indicate the superiority of the artificial neural network model in terms of the coefficient of determination and the MSE (Mean Squared Error) index. Specifically, the highest coefficient of determination for the artificial neural network (with 1 hidden layer and 9 neurons) for test data is 0.3880, compared to 0.349 for the linear regression model. Moreover, the results show that the MSE for the artificial neural network (1 hidden layer and 9 neurons) for test data is 0.003266, compared to 0.004 for the linear regression model. Thus, similar to the coefficient of determination, the MSE index is also better in the case of the artificial neural network. Conclusion The artificial neural network model is capable of uncovering complex and non-linear patterns, providing the most accurate predictions. By using this model, stock return trends can be predicted more precisely and reliably. هدف: بیش‌واکنشی یکی از ناهنجاری‌های قابل مشاهده در بازار است که پیامدهای متعددی از جمله ناکارایی بازار را به‌دنبال دارد. بر این اساس، یکی از موضوعاتی که در اکثر بورس‌های معتبر دنیا بررسی می‌شود، بیش‌واکنشی سهام‌داران است. بیش‌واکنشی سرمایه‌گذاران به‌عنوان یکی از استثنائات، بیشتر در بازارهای کمتر توسعه یافته و نوظهور مطرح است. شواهد زیادی وجودی دارد که سرمایه‌گذاران به رویدادهای مالی، بیش از حد لازم واکنش نشان میدهند. در واقع بیش‌واکنشی به‌عنوان یک پدیدۀ رفتاری، باعث می‌شود تا تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران در شرایط‌عدم اطمینان، دچار تورش شود و در نتیجه، بازار کارایی کافی نداشته باشد. در این راستا، تشخیص و پیش‌بینی این واکنش‌ها می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند تا تصمیم‌های منطقی‌تری درباره خرید یا فروش سهم‌ها و سایر اوراق بهادار بگیرند. بنابراین، پیش‌بینی و تشخیص تداوم روند بیش‌واکنشی سهام‌داران، می‌تواند برای سرمایه‌گذاران، تحلیلگران مالی و مدیران سرمایه‌گذاری ابزار ارزشمندی باشد تا مبتنی بر شهود و تحلیل دقیق‌تری، تصمیم‌گیری کنند. برای ایجاد یک مدل پیش‌بینی مؤثر، می‌توان از روش‌های مختلفی مانند تحلیل رگرسیونی برای تحلیل ارتباط بین متغیرهای مختلف و تداوم روند بیش‌واکنشی سهام‌داران استفاده کرد. همچنین، شبکه‌های عصبی مصنوعی، به‌عنوان روشی پیشرفته، می‌توانند برای مدل‌سازی پیچیدگی‌های غیرخطی و ارتباطات پیچیده‌تر میان متغیرها استفاده شوند. این موضوع با پیش‌بینی رفتار سهام‌داران و تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری ارتباط مستقیمی دارد و می‌تواند به بهبود استراتژی‌های سرمایه‌گذاری و مدیریت ریسک کمک کند. با توجه به آنچه بیان شد، هدف اصلی این پژوهش تجزیه‌وتحلیل مقایسه‌ای شبکۀ عصبی مصنوعی و رگرسیون خطی، در پیش‌بینی تداوم روند بیش‌واکنشی سهام‌داران است. روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ علّی و طرح آن، از نوع تجربی است که با استفاده از رویکرد پس‌رویدادی اجرا شده است. به‌منظور آزمون فرضیه‌های پژوهش، از رگرسیون خطی چند متغیره استفاده شد که بر داده‌های پانل و ترکیبی از سری‌های زمانی مبتنی بود. برای جمع‌آوری اطلاعات، از روش کتابخانه‌ای استفاده شد. اطلاعات و داده‌های مورد نیاز، از طریق مطالعه صورت‌های مالی شرکت‌های موجود در جامعه آماری گردآوری شد. جامعه آماری پژوهش، کلیۀ شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، بین بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰ بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری حذف سیستماتیک، ۱۱۰ شرکت انتخاب شد. در تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از روش رگرسیون، روابط بین متغیرها بررسی شد و نتایج به‌دست‌آمده از شبکۀ عصبی مصنوعی مقایسه شدند. یافته‌ها: نتایج برتری مدل شبکۀ عصبی مصنوعی را از لحاظ میزان ضریب تعیین و شاخص MSE نشان می‌دهد؛ به‌طوری که بالاترین میزان ضریب تعیین برای شبکۀ عصبی مصنوعی (1 لایه پنهان و 9 نرون) برای داده‌های آزمون 3880/0 و برای مدل رگرسیون خطی برابر با 349/0 به‌دست آمد. همچنین نتایج نشان داد که میزان MSE برای شبکۀ عصبی مصنوعی (1 لایه پنهان و 9 نرون) برای داده‌های آزمون 003266/0 و برای مدل رگرسیون خطی برابر با 004/0 است. بدین ترتیب میزان شاخص MSE نیز به‌مانند ضریب تعیین، برای حالت شبکۀ عصبی مصنوعی بهتر است. نتیجه‌گیری: مدل شبکۀ عصبی قادر است که الگوهای پیچیده و غیرخطی را کشف کند و بهترین پیش‌بینی را ارائه دهد. با استفاده از این مدل، می‌توان به‌صورت دقیق‌تر و قابل اعتماد‌تری روند بازده سهام را پیش‌بینی کرد.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_98896_3afcca487ff3a9ebacb5c20e341192bb.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 31 3 2024 09 22 Impact of Company and Market Information Uncertainty on Investors' Cognitive Dissonance Regarding Earning Announcement تأثیر عدم ‌اطمینان اطلاعات شرکت و بازار بر ناهماهنگی شناختی سرمایه‌گذاران نسبت به اخبار سود 573 597 98897 10.22059/acctgrev.2024.375900.1008946 FA پریسا فقیه زاده دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. داریوش فروغی استاد، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-7164-6728 نرگس حمیدیان استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2024 04 30 Objective Based on cognitive dissonance theory, investors tend to disregard earnings announcements that conflict with their emotional state. This bias causes investors to not react to good (bad) earnings news in pessimistic (optimistic) conditions. Both company information uncertainty and market uncertainty can influence investors’ reactions to earnings announcements. Therefore, this research aims to investigate the effect of company information and market uncertainty on investors’ cognitive dissonance, regarding earnings announcements. Methods This is an applied and descriptive-correlational study. Using the screening method, the statistical sample comprises 127 companies listed on the Tehran Stock Exchange, from 2011 to 2023. The dependent variable is the cumulative abnormal return for the five-day window [−2, +2] centered on the quarterly earnings announcement date. The independent variables are good and bad news, while the moderating variables include investors' sentiments, information, and market uncertainty. To analyze data and test hypotheses, multivariate regression models, quarterly data, and panel data with fixed effects were employed. The Principal Component Analysis (PCA) was utilized to create a composite sentiment index. Results The results of the first hypothesis suggest that investors respond asymmetrically to good and bad news. According to the second and third hypotheses, under optimistic sentiment, investors show a strong positive reaction to good earnings news and a subdued reaction to bad news. Conversely, under pessimistic sentiment, investors react negatively to bad news and exhibit a muted response to good news. These findings confirm the presence of cognitive dissonance in both optimistic and pessimistic market sentiments. The fourth and fifth hypotheses reveal that company information uncertainty does not significantly affect the attenuation of investors’ cognitive dissonance towards earnings news. The sixth and seventh hypotheses demonstrate that reducing market uncertainty weakens investors’ muted reaction to bad earnings news in optimistic conditions but does not weaken their muted reaction to good news in pessimistic conditions. Conclusion The cognitive dissonance in stock price reactions to earnings news is influenced by the prevailing optimistic or pessimistic sentiments in the stock market. Consequently, investors should consider market sentiments in their economic decisions. Market uncertainty has a greater impact on investors’ reactions to earnings news than company information uncertainty. During periods of pessimism, investors tend to be more critical of available information, whereas, during optimism, they are more likely to accept information in real terms. This leads to higher psychological thresholds for ‘good news in pessimistic conditions. Enhancing confidence in the capital market can mitigate these cognitive inconsistencies in investors’ reactions to earnings announcements. The current economic conditions in Iran have led to investors' difficulty in accurately assessing the fundamental value of companies due to their conservatism and lack of expertise in interpreting the economic situation. Additionally, high fluctuations in macroeconomic factors have caused market participants to overly focus on external factors, thereby reducing attention to internal company factors. هدف: بر اساس سوگیری ناهماهنگی شناختی، سرمایه‌گذاران تمایل دارند اخبار سودی را که با وضعیت احساسی آن‌ها ناسازگار است، نادیده بگیرند. این سوگیری سبب می‌شود که سرمایه‌گذاران به اخبار خوب (بد) سود در شرایط بدبینانه (خوش‌بینانه) واکنشی نشان ندهند. عدم‌اطمینان در اطلاعات شرکت‌ها و بازار سهام، می‌تواند بر واکنش سرمایه‌گذاران به اخبار سود تأثیرگذار باشد. از این رو، هدف این پژوهش بررسی نقش عدم‌اطمینان اطلاعات شرکت و بازار، بر ناهماهنگی شناختی سرمایه‌گذاران نسبت به اخبار سود است. روش: پژوهش حاضر، توصیفی ـ هم‌بستگی و کاربردی است. نمونه آماری شامل ۱۲۷ شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ است. برای آزمون فرضیه‌ها، از الگوهای رگرسیونی چند متغیره و برای ایجاد شاخص ترکیبی احساسات، روش تحلیل مؤلفه‌های اساسی (PCA) به‌کار گرفته شده است. یافته‌ها: طبق نتایج فرضیه اول، واکنش سرمایه‌گذاران به اخبار خوب و بد سود نامتقارن است. بر اساس نتایج فرضیه‌های دوم و سوم، در شرایط احساسات خوش‌بینانه، سرمایه‌گذاران به اخبار خوب سود، واکنش مثبت و به اخبار بد واکنش خاموش دارند، در حالی که در شرایط احساسات بدبینانه، به اخبار بد سود، واکنش منفی و به اخبار خوب، واکنش خاموش دارند. این نتایج وجود ناهماهنگی شناختی در شرایط خوش‌بینانه و بدبینانه را تأیید می‌کند. طبق نتایج فرضیه‌های چهارم و پنجم، عدم‌اطمینان اطلاعات شرکت بر تضعیف ناهماهنگی شناختی سرمایه‌گذاران نسبت به اخبار سود تأثیر معناداری نداشت. نتایج فرضیه‌های ششم و هفتم، نشان می‌دهد که کاهش عدم‌اطمینان بازار، واکنش خاموش سرمایه‌گذاران به اخبار بد سود در شرایط احساسات خوش‌بینانه را تضعیف می‌کند؛ ولی واکنش خاموش سرمایه‌گذاران به اخبار خوب سود در شرایط احساسات بدبینانه را تضعیف نمی‌کند. نتیجه‌گیری: بسته به وضعیت احساسات خوش‌بینانه یا بدبینانۀ حاکم بر بازار سهام، ناهماهنگی شناختی در واکنش قیمت سهام به اخبار خوب یا بد سود وجود دارد. از این رو سرمایه‌گذاران باید در تصمیمات اقتصادی احساسات حاکم بر بازار را لحاظ کنند. همچنین عدم‌اطمینان بازار بیشتر از عدم‌اطمینان اطلاعات شرکت‌ها، بر واکنش سرمایه‌گذاران به اخبار سود تأثیرگذار است. به بیان دیگر در زمان بدبینی، افراد نسبت به اطلاعات موجود انتقاد بیشتری دارند؛ اما هنگام خوش‌بینی، احتمال بیشتری دارد که اطلاعات را به‌صورت واقعی دریافت کنند. در نتیجه، ممکن است آستانه‌های روانی بالاتری را برای «خبر خوب»، در شرایط بدبینانه تعیین کنند. بنابراین با افزایش اطمینان در بازار سرمایه، می‌توان این ناهماهنگی‌های شناختی واکنش سرمایه‌گذاران به اعلام سود شرکت‌ها را کاهش داد. شرایط حاکم بر اقتصاد کشور سبب شده است تا سرمایه‌گذاران به‌دلیل محافظه‌کاری و نداشتن دانش کافی، برای تفسیر وضعیت اقتصادی در ارزیابی ارزش بنیادی شرکت‌ها با مشکل روبه‌رو شوند. از طرف دیگر، نوسان‌های زیاد عوامل مطرح شده، موجب تمرکز بیش از حد فعالان بازار به عوامل کلان اقتصادی (عوامل خارج از شرکت) شده که در نتیجه، توجه به‌سمت عوامل داخلی کاهش یافته است.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_98897_f1935e77069344204bca3d9cd463cad3.pdf

انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 31 3 2024 09 22 Journal Entry Complexity Measurement and Anomaly Detection سنجش و ناهنجاریابی پیچیدگی در ثبت‌های حسابداری 598 634 98898 10.22059/acctgrev.2024.379389.1008983 FA امیر مرادی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. حمیده اثنی عشری استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. محمدحسین رهبان استادیار، گروه هوش مصنوعی، دانشکده مهندسی کامپیوتر، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران. محمد عرب مازار یزدی دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. محمد حسین صفرزاده بندری استادیار، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2024 07 20 Objective According to the International Standards on Auditing (ISA), financial transaction complexity, an inherent fraud risk factor, stands among the criteria for selecting accounting journal entries to test, and implement analytical procedures for anomaly detection to assess fraud risk. However, the extant academic and professional literature lacks a structural definition of accounting journal entry complexity. This study aims to fill this gap by (1) proposing a novel quantitative measure of journal entry complexity and (2) applying it to anomaly detection techniques to identify and assess the risks of material misstatement. Methods Given the purpose of this study, the Design Science (DS) methodology (Hevner et al., 2004) was adopted. The DS includes two phases: artifact design and evaluation. In the design phase, a content analysis of ISA and a literature review of complexity and diversity were conducted to establish the basis for defining journal entry complexity. Subsequently, the proposed measure was adapted from diversity indices used in the biological sciences to meet the specific requirements of the research problem. This adjustment incorporated innovations from both exaptations and improvements in the contributions of DS. In the evaluation phase, descriptive and observational approaches were employed to assess and verify the novelty and utility of the proposed artifact. Results In the absence of an explicit definition of transaction complexity in auditing standards and guidelines, the content analysis of ISA led to the extraction of five conceptual dimensions of complexity: (1) the number and relationships of components, (2) the nature and form of transactions, (3) measurement and processing of information, (4) quantity and quality of knowledge, and (5) the degree of change and uncertainty regarding the subject matter. Based on the first dimension of this conceptualization and its adaptation to the theoretical foundations of diversity in biological sciences, the journal entry complexity measure was defined from a structural and data-driven perspective, as a function of the number and diversity of accounts involved. Next, by adapting the biodiversity index (Clarke & Warwick, 1998) and adopting the taxonomic distance measure based on the path length to determine account distances, a quantitative measure of journal entry complexity, as a design science artifact of the model type, was provided. The measure was then applied to detect global and contextual anomalies in journal entries. The implementation and evaluation phases continued through a case study using the Python programming language for analyzing journal entry complexity to identify global and size and pattern-based contextual anomalies in 2,895 journal entries of a manufacturing company. The results and insights obtained from applying the measure were then discussed and evaluated. Conclusion Adopting an interdisciplinary approach, this study applies theoretical foundations and biodiversity measurement methods from biological sciences to create a systematic and flexible mechanism for measuring the complexity of journal entries and identifying anomalies. It seeks to improve the identification and assessment of material misstatement risks in audit analytical procedures. Moreover, using this measure helps in planning and optimizing audit resource allocation by accounting for the complexity level of audit engagements. It also improves audit sampling and prioritizes auditing journal entries based on their complexity, as an inherent risk factor. هدف: طبق استانداردهای بین‌المللی حسابرسی، پیچیدگی رویدادهای مالی، به‌عنوان یکی از عوامل خطر ذاتی تقلب، جزء معیارهای انتخاب ثبت‌های حسابداری برای آزمون و اجرای روش‌های تحلیلی برای ناهنجاریابی در راستای ارزیابی ریسک تقلب محسوب می‌شود. با وجود این، تاکنون تعریف ساختاری برای سنجش پیچیدگی ثبت‌های حسابداری در ادبیات دانشگاهی و حرفه‌ای ارائه نشده است. هدف این پژوهش، رفع خلأ مذکور، از طریق طراحی یک شاخص کمّی برای سنجش پیچیدگی در ثبت‌های حسابداری و کاربست آن برای ناهنجاریابی، در راستای شناسایی و ارزیابی ریسک تحریف بااهمیت است. روش: به اقتضای هدف پژوهش، از روش‌شناسی علم طراحی (هونر و همکاران، ۲۰۰۴) استفاده شد. این روش‌شناسی از دو مرحلۀ طراحی مصنوع و ارزیابی تشکیل شده است. در مرحلۀ طراحی، ابتدا به تحلیل محتوای استانداردهای حسابرسی و مرور کتابخانه‌ای ادبیات پیچیدگی و تنوع برای فراهم‌آوردن مبنای تعریف پیچیدگی در ثبت حسابداری اقدام شد. در ادامه، به تطبیق رهیافت‌های تنوع‌سنجی در علوم زیستی و تعدیل آن متناسب با مقتضیات مسئلۀ سنجش پیچیدگی ثبت‌های حسابداری اقدام شد تا نوآوری شاخص پیشنهادی، درجاتی از اقتباس و ارتقا را شامل شود. در مرحلۀ ارزیابی، با اتخاذ رویکردهای توصیفی و مشاهده‌ای، بداعت و سودمندی مصنوعِ طراحی‌شده تأیید شد. یافته‌ها: در فقدان تعریف صریح از پیچیدگی معاملات در استانداردها و رهنمودهای حسابرسی، تحلیل محتوای استانداردهای بین‌المللی حسابرسی، به استخراج پنج بُعد مفهومی از پیچیدگی انجامید که عبارت‌اند از: ۱. تعداد و روابط اجزا؛ ۲. ماهیت و شکل معاملات؛ ۳. سنجش و پردازش اطلاعات؛ ۴. کمیت و کیفیت آگاهی؛ ۵. میزان ثبات و اطمینان در خصوص موضوع رسیدگی. سپس، بر اساس بُعد نخست این مفهوم‌پردازی و تطبیق آن با مفاهیم نظری تنوع در علوم زیستی، شاخص پیچیدگی در ثبت حسابداری از منظری ساختاری و داده‌محور، به‌عنوان تابعی از تعداد و تنوع حساب‌های موجد آن تعریف شد. در ادامه، ضمن تطبیق شاخص تنوع زیست‌بوم (کلارک و وارویک، ۱۹۹۸) و اتخاذ سنجۀ فاصلۀ تکسنومیک مبتنی بر طول مسیر برای فاصله‌یابی حساب‌ها، به تعریف عملیاتی و طراحی شاخص کمّی پیچیدگی ثبت‌های حسابداری، به‌عنوان یک مصنوع علم طراحی از نوع مدل و نیز، کاربرد آن در شناسایی ناهنجاری‌های سراسری و بافتاری در ثبت‌های حسابداری اقدام شد. مرحله اجرا و ارزیابی، در قالب یک موردکاوی دنبال شد که طی آن با استفاده از زبان برنامه‌نویسی پایتون، به تجزیه‌وتحلیل پیچیدگی ثبت‌های حسابداری برای شناسایی ناهنجاری‌های سراسری و در سطح بافت‌های اندازه و الگوی ثبت برای شناسایی ناهنجاری‌های بافتاری در ۲۸۹۵ ثبت دفتر روزنامه یک شرکت تولیدی اقدام شد و نتایج و بینش‌های حاصل از کاربرد شاخص یادشده مورد تشریح و ارزیابی قرار گرفت. نتیجه‌گیری: این پژوهش، با اتخاذ رویکردی بین‌رشته‌ای به مسئله‌شناسی و راه‌حل‌یابی پیچیدگی ثبت‌های حسابداری، ضمن تطبیق مبانی نظری و روش‌های تنوع‌سنجی زیست‎بوم در علوم زیستی، سازوکاری نظام‌مند و منعطف برای سنجش پیچیدگی ثبت‌های حسابداری طراحی کرد که همچنین برای شناسایی پیچیدگی‌های ناهنجار در ثبت‌های حسابداری نیز راه‌گشاست و از این طریق، زمینۀ ارتقای رویه‌های شناسایی و ارزیابی ریسک تحریف بااهمیت را در روش‌های تحلیلی حسابرسی فراهم می‌کند. به‌علاوه، کاربست این شاخص، برای اهداف برنامه‌ریزی و بهینه‌سازی تخصیص منابع حسابرسی، مبتنی بر سطح پیچیدگی کار حسابرسی و نیز بهبود نمونه‌گیری حسابرسی و اولویت‌سنجی در رسیدگی به ثبت‌های حسابداری بر اساس میزان پیچیدگی به‌عنوان یک عامل ریسک ذاتی کمک می‌کند.

https://acctgrev.ut.ac.ir/article_98898_c7c52f6ac4334e0426aa171d5edc8e76.pdf