انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 33 2 2026 05 22 Evaluating Accountants’ Professional Competencies Based on International Education Standards ارزیابی صلاحیت‌‌های موردنیاز حسابداران بر اساس استانداردهای بین‌‌المللی آموزش حسابداری 339 359 107229 10.22059/acctgrev.2025.401167.1009148 FA غلامرضا کردستانی استاد، گروه حسابداری، دانشگاه بین‌‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. حسین رجب دری پژوهشگر پسادکتری، گروه حسابداری، دانشگاه بین‌‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. Journal Article 2025 08 22 <strong>Objective</strong> This research was conducted to evaluate the current status of the required competencies of professional accountants in Iran based on the comprehensive framework of the International Education Standards for Professional Accountants (IESs). These standards encompass not only technical knowledge but also various dimensions such as professional skills, values, and professional ethics, providing a credible basis for assessing accountants’ competencies at the international level. The lack of certain modern knowledge and skills in accounting education hinders accountants’ international competitiveness and, by reducing the quality of financial reporting, places public trust under pressure. Therefore, by presenting a comprehensive picture of professional competencies, this study paves the way for effective reform programs for educational institutions and policymakers. <strong>Methods</strong> This study employed a descriptive–survey design with a quantitative approach. Data were collected using a structured questionnaire developed based on the thematic analysis of the IESs (standards 2 to 8), comprising 47 items. The instrument covered domains including technical competence, professional skills, values and ethics, practical experience, and continuing professional development. To ensure content validity, the questionnaire was reviewed and refined by eight experts. The statistical population consisted of professional accountants active in Iran. As the exact population size was indeterminate, the sample size was estimated at approximately 170 using the formula for infinite populations, and convenience sampling was applied. Data were analyzed using one-sample t-tests. <strong>Results</strong> The findings indicate that the professional competencies of accountants in Iran reflect a combination of strong capabilities in certain areas and serious shortcomings in others. Intellectual, communication, personal, and organizational skills, as well as professional judgment and adherence to ethical principles, were found to be satisfactory. In contrast, significant gaps were identified in several domains, particularly information and communication technology, the business and organizational environment, practical experience, and continuing professional development, where mean scores were below the benchmark. These results suggest that although Iranian accountants perform above average in many fundamental competencies, they face substantial weaknesses in modern and applied areas such as technology and practical experience. <strong>Conclusion</strong> The study presents a mixed picture of strengths and weaknesses in the professional competencies of accountants in Iran. Overall, technical and ethical competencies exceed established standards, whereas skill gaps in innovative and applied domains hinder the profession’s advancement at the international level. Accordingly, it is recommended that educational institutions revise their curricula with greater emphasis on soft skills and information technologies. Professional associations should also design and implement targeted continuing professional development programs. Moreover, organizations are encouraged to invest more in in-house training to enhance accountants’ practical and applied skills. By addressing these issues, existing competency gaps can be reduced, thereby improving accountants’ standing in the international arena. By identifying competency gaps, this research contributes to the literature on accounting education in Iran. <strong>هدف: </strong>این پژوهش با هدف ارزیابی وضعیت فعلی صلاحیت‌های موردنیاز حسابداران حرفه‌ای در ایران، بر اساس چارچوب جامع استانداردهای بین‌المللی آموزش حسابداری اجرا شده است. استانداردهای یادشده، نه‌تنها دانش فنی، بلکه ابعاد متنوعی مانند مهارت‌های حرفه‌ای، ارزش‌ها و اخلاق حرفه‌ای را دربرمی‌گیرد و مبنایی معتبر برای سنجش شایستگی حسابداران در سطح بین‌المللی فراهم می‌کند. فقدان برخی دانش‌ها و مهارت‌های نوین در آموزش حسابداری، مانع ارتقای جایگاه رقابتی حسابداران در سطح بین‌المللی می‌شود و با کاستن از کیفیت گزارشگری مالی، اعتماد عمومی را نیز تحت فشار قرار می‌دهد. از این رو، پژوهش حاضر با ارائۀ تصویری جامع از صلاحیت‌های حرفه‌ای، زمینه‌ساز برنامه‌های اصلاحی مؤثر برای نهادهای آموزشی و سیاست‌گذاران است. <strong>روش: </strong>پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ پیمایشی و با رویکرد کیفی اجرا شده است. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ای ساختاریافته بر اساس تحلیل مضمون استانداردهای بین‌المللی آموزش حسابداری (شماره‌های ۲ تا ۸)، مشتمل بر ۴۷ سؤال بود. این سؤال‌ها حوزه‌های صلاحیت فنی، مهارت‌های حرفه‌ای، ارزش‌ها و اخلاق حرفه‌ای، تجربۀ عملی و توسعۀ حرفه‌ای مستمر را پوشش می‌داد. به‌منظور اطمینان از روایی محتوایی، هشت نفر از خبرگان پرسش‌نامه را بررسی کردند و اصلاحات لازم اِعمال شد. جامعۀ آماری پژوهش، حسابداران حرفه‌ای فعال کشور بودند و با توجه به تعداد نامشخص آن‌ها، حجم نمونه با روش تعیین نمونه برای جوامع نامعین، حدود ۱۷۰ نفر برآورد شد. نمونه‌گیری به‌صورت در دسترس انجام گرفت. داده‌های گردآوری‌شده نیز از طریق آزمون تی‌تک نمونه‌ای تحلیل شد. <strong>یافته‌ها: </strong>یافته‌ها نشان داد که سطح صلاحیت حسابداران در بسیاری از حوزه‌های فنی و سنتی از جمله حسابداری و گزارشگری مالی، حسابداری مدیریت، مدیریت مالی، مالیات و حسابرسی و اعتباربخشی، عملکرد شایان توجهی دارد. همچنین، مهارت‌های ذهنی، ارتباطی، شخصی و سازمانی، به همراه قضاوت حرفه‌ای و پایبندی به اصول اخلاقی در وضعیت مطلوب قرار دارد. در مقابل، شکاف‌های چشمگیری نیز در برخی حوزه‌ها مشاهده شد؛ به‌ویژه در حوزه‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات، محیط کسب‌وکار و سازمانی، تجربۀ عملی و توسعۀ حرفه‌ای مستمر، میانگین نمره‌ها پایین‌تر از حد معیار بود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که هرچند حسابداران در بسیاری از صلاحیت‌های بنیادین نسبت به حد متوسط عملکرد بهتری دارند، در حوزه‌های نوین و کاربردی مانند فناوری و تجربۀ عملی دچار ضعف جدی هستند. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که وضعیت صلاحیت‌های حرفه‌ای حسابداران در ایران، ترکیبی از توانمندی‌های برجسته در برخی حوزه‌ها و کاستی‌های جدی در حوزه‌های دیگر است. به‌صورت کلی، توانمندی‌های فنی و اخلاقی در سطح بالاتر از استاندارد قرار دارد؛ اما شکاف‌های مهارتی در حوزه‌های نوآورانه و کاربردی مانع ارتقای حرفه در سطح بین‌المللی می‌شود؛ بنابراین پیشنهاد می‌شود که نهادهای آموزشی و دانشگاهی با بازنگری در برنامه‌های درسی، توجه بیشتری به مهارت‌های نرم و فناوری‌های اطلاعاتی داشته باشند. انجمن‌های حرفه‌ای نیز لازم است که دوره‌های توسعۀ حرفه‌ای مستمر را به‌صورت هدفمند طراحی و اجرا کنند. همچنین، سازمان‌ها باید سرمایه‌گذاری بیشتری بر آموزش‌های درون‌سازمانی داشته باشند تا تجربۀ عملی و مهارت‌های کاربردی حسابداران ارتقا یابد. به‌این‌ترتیب، می‌توان انتظار داشت که شکاف‌های موجود کاهش یابد و زمینه برای ارتقای جایگاه بین‌المللی حسابداران فراهم شود. این پژوهش با شناسایی شکاف صلاحیت‌ها، به ادبیات آموزش حسابداری در کشور دانش‌افزایی می‌کند. https://acctgrev.ut.ac.ir/article_107229_87eb2bf4527a74b706839cfdb63ac412.pdf