انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 33 1 2026 01 21 The Impact of Inventory Stickiness on Bankruptcy Risk: Moderating Effects of Financial Constraints and Environmental Dynamism چسبندگی موجودی و ریسک ورشکستگی با نقش تعدیلی محدودیت‌‌‌های مالی و پویایی محیطی 52 86 105653 10.22059/acctgrev.2025.397530.1009125 FA محمد جواد زارع بهنمیری دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران. رضا رومیانی کار دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه حسابداری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران. Journal Article 2025 06 24 <strong>Objective</strong> The purpose of this study is to provide empirical evidence on the stickiness of material and finished goods inventories in Iranian manufacturing firms during periods of revenue decline and to examine the effect of inventory stickiness on firms’ bankruptcy risk. Additionally, the study examines the moderating effects of financial constraints and environmental dynamism on the relationship between inventory stickiness and bankruptcy risk. Inventory stickiness can be a double-edged sword. On the one hand, holding excess inventory enables companies to better manage supply chain disruptions and problems; as a result, the confidence of businesses and firms increases, and companies become more self-sufficient. Excess inventory is also effective in maintaining production speed and stability in production and increases the probability and chance of survival of companies. On the other hand, inventory stickiness means high costs of maintaining excess inventory, which can lead to company failure. As a result of these costs, it is not far-fetched to expect a decrease in the profitability of companies. Therefore, the results of this research can help managers make optimal decisions in the field of inventory management in different environmental and financial conditions. <strong>Methods</strong> To test the research hypotheses, two samples were utilized. Initially, a sample comprising<strong><em> </em></strong>388 firms (3,953 firm-years) was used to identify the presence of inventory stickiness. Subsequently, after applying specific filters—such as periods of declining sales revenue and firms facing bankruptcy risk—a refined sample of 288firms (670 firm-years) remained, which was used to test the main hypotheses. The statistical population consisted of manufacturing firms listed on the Tehran Stock Exchange and the Iranian over-the-counter (OTC) market from 2011 to 2023. Statistical analyses were conducted using Stata econometrics software and Microsoft Excel. <strong>Results</strong> The results confirm the presence of inventory stickiness among Iranian manufacturing firms. Furthermore, a U-shaped relationship between inventory stickiness and bankruptcy risk was identified, with the turning point occurring at a stickiness level of 2.388. The analysis also revealed that financial constraints positively moderate this U-shaped relationship, intensifying its effect, while environmental dynamism negatively moderates it, thereby weakening the relationship. <strong>Conclusion</strong> This study aimed to investigate the effect of inventory stickiness on bankruptcy risk in Iranian manufacturing firms. The effect of two variables, financial constraints and environmental dynamics, on this relationship was also examined as moderating variables. The results showed that there exists a nonlinear, U-shaped relationship between inventory stickiness and bankruptcy risk. This relationship suggests that maintaining inventory during periods of declining revenue can reduce bankruptcy risk up to a certain optimal level. However, deviation from this turning point increases the risk. The moderating effect of financial constraints indicates that the impact of inventory stickiness on bankruptcy risk is stronger in firms facing financial limitations. Also, maintaining higher inventory levels may serve as an effective strategy for sustaining production and operational continuity in dynamic environments. <strong>هدف: </strong>هدف از این پژوهش، ارائۀ شواهد تجربی از چسبنده‌بودن موجودی مواد و کالا در شرکت‌های تولیدی ایرانی در دوره‌های کاهش درآمدی و بررسی تأثیر چسبندگی موجودی بر ریسک ورشکستگی شرکت‌هاست. همچنین، این مطالعه به تحلیل نقش تعدیلگری محدودیت‌های مالی و پویایی محیطی بر رابطۀ بین چسبندگی موجودی و ریسک ورشکستگی می‌پردازد. چسبندگی موجودی می‌تواند شمشیری دولبه باشد. از یک طرف نگهداری موجودی اضافی این امکان را به شرکت‌ها می‌دهد تا توانایی مقابله با اختلالات و مشکلات زنجیرۀ تأمین را داشته باشند، در نتیجه اعتماد بنگاه‌ها و شرکت‌ها به خودشان افزایش می‌یابد و به‌نوعی شرکت‌ها خودکفا و متکی به خود خواهند شد. همچنین، موجودی اضافی، در حفظ سرعت تولید و ثبات در تولید اثرگذار است و احتمال بقای شرکت‌ها را افزایش می‌دهد. از طرف دیگر، چسبندگی موجودی، به‌معنای هزینه‌های بالای نگهداری موجودی اضافی است که می‌تواند به شکست شرکت‌ها منجر شود و در نتیجۀ این هزینه‌ها، کاهش سودآوری شرکت‌ها دور از انتظار نیست. بنابراین نتایج این تحقیق می‌تواند به مدیران در اتخاذ تصمیمات بهینه در حوزۀ مدیریت موجودی در شرایط متفاوت محیطی و مالی کمک کند. <strong>روش: </strong>برای آزمون فرضیه‌های این پژوهش، دو نمونۀ جداگانه در نظر گرفته شد. ابتدا از نمونه‌ای شامل ۳۸۸ شرکت (۳۹۵۳ سال ـ شرکت)، برای بررسی وجود چسبندگی موجودی در شرکت‌های تولیدی ایرانی استفاده شد. سپس با اعمال محدودیت‌هایی همچون شرط دوره‌های کاهش درآمد فروش و شرکت‌های دارای ریسک ورشکستگی، نمونه‌ای شامل ۲۸۸ شرکت (۶۷۰ سال ـ شرکت) باقی ماند که برای آزمون فرضیه‌های اصلی این پژوهش استفاده شد. جامعۀ آماری این پژوهش، شرکت‌های تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران، در بازۀ زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ بود. برای تجزیه‌وتحلیل‌های آماری، از نرم‌افزار اکسل و نرم‌افزار اقتصادسنجی استاتا استفاده شد. <strong>یافته‌ها: </strong>یافته‌ها نشان داد که در شرکت‌های تولیدی ایرانی، چسبندگی موجودی وجود دارد، ضمن آنکه چسبندگی موجودی با ریسک ورشکستگی، رابطۀ U شکلی دارد. نقطۀ عطف این رابطه، در مقدار چسبندگی موجودی برابر با 388/2 رخ می‌دهد. همچنین، بررسی اثرهای متغیرهای تعدیلگر محدودیت‌های مالی و پویایی محیطی نشان داد که محدودیت‌هایی مالی این رابطه U شکل را به‌صورت مثبت تعدیل می‌کند و موجب تشدید آن می‌شود؛ درحالی که پویایی محیطی این رابطه U شکل را به‌صورت منفی تعدیل می‌کند و موجب تضعیف آن می‌شود. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>این پژوهش با هدف بررسی تأثیر چسبندگی موجودی بر ریسک ورشکستگی در شرکت‌های تولیدی ایرانی صورت گرفت. همچنین تأثیر دو متغیر محدودیت‌های مالی و پویایی محیطی بر این رابطه، به‌عنوان متغیرهای تعدیلگر بررسی شد. نتایج نشان داد که بین چسبندگی موجودی و ریسک ورشکستگی رابطه‌ای وجود دارد که خطی نیست و U شکل است. این رابطه نشان می‌دهد که نگهداری موجودی در دوره‌های کاهش درآمدی تا یک حدی برای شرکت مفید است و ریسک ورشکستگی را کاهش می‌دهد؛ اما با فاصله گرفتن از این نقطۀ عطف و بهینه، ریسک ورشکستگی افزایش می‌یابد. نقش تعدیل‌کنندگی محدودیت‌های مالی نشان داد که اثر چسبندگی موجودی بر ریسک ورشکستگی، برای شرکت‌هایی که محدودیت مالی دارند، قوی‌تر از شرکت‌هایی است که محدودیت مالی ندارند؛ در حالی نگهداری موجودی اضافی، روشی مؤثر برای حفظ تولید و تداوم فعالیت در یک محیط پویا خواهد بود. https://acctgrev.ut.ac.ir/article_105653_b2530d225f44f9bf159ca0aab18d89ec.pdf