انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 33 1 2026 01 21 Climate-Related Sustainability Reporting in Iran’s Steel Industry: An Economic and Environmental Approach بررسی مؤلفه‌های گزارشگری پایداری صنعت فولاد در زمینه تغییرات اقلیمی در ایران با رویکرد اقتصادی و زیست‌محیطی 1 23 105650 10.22059/acctgrev.2025.387157.1009056 FA سید شهریار بوذرجمهری دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری، دانشگاه تهران، ارس، ایران. 0009-0000-1741-4603 ساسان مهرانی استاد، گروه حسابداری، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. سعید همایون دانشیار، دکتری حسابداری، دانشگاه گاوله، سوئد. Journal Article 2025 02 14 <strong>Objective</strong> Climate change is recognized as one of the most critical global challenges, exerting extensive impacts on various aspects of human life, including ecosystems, natural resources, economies, and industrial operations. It can lead to unpredictable alterations in weather conditions, directly affecting production costs, supply chains, macroeconomic policies, and ultimately organizational sustainability. Organizations, especially those operating in resource-dependent and energy-intensive industries, are particularly vulnerable and must adopt strategies to reduce their susceptibility. Accordingly, the primary aim of this study is to identify and prioritize economic and environmental factors related to climate change and to examine their effects on organizational performance and resilience. The steel industry was selected as a case study due to its high energy consumption, greenhouse gas emissions, and strong reliance on natural resources, providing a clear context for assessing these challenges.   <strong>Methods</strong> This research employed the Analytic Hierarchy Process (AHP), one of the most recognized multi-criteria decision-making methods, which allows for systematic and scientific evaluation of the relative importance of various factors. The study population consisted of 20 experts from the steel industry, selected for their deep familiarity with economic and environmental issues in the sector. Data were collected using a structured questionnaire developed around key economic and environmental indicators. The collected data were analyzed with <em>Expert Choice</em> software, and the final weight of each factor was determined through pairwise comparisons. This approach not only quantified expert judgments but also facilitated a precise comparison between economic and environmental factors. <strong>Results</strong> The results indicated that, within the economic dimension, <em>business dependency</em> (22.9%) was the most influential factor. This highlights that the higher an organization’s dependence on natural resources and climate-sensitive processes, the greater its vulnerability to climate-related disruptions. Organizations unable to adapt to changing conditions may face rising operational costs, reduced productivity, or even closure. Following this, <em>resource loss reduction</em> (14.5%) and <em>appropriate investment</em> (13.6%) were identified as key priorities. Resource loss reduction emphasizes the importance of improving energy and raw material efficiency to lower costs and enhance productivity. Moreover, investment in innovative and sustainable technologies—particularly renewable energy and green innovation—was recognized as a critical strategy for enhancing organizational competitiveness. In the environmental dimension, <em>loss of non-renewable water resources</em> and <em>modification of equipment and processes</em> emerged as the most significant factors. These findings underscore the need for organizations to manage water resources efficiently, optimize industrial processes, and employ advanced technologies to reduce pollution and energy consumption. <strong>Conclusion</strong> The study’s findings suggest that organizations must adopt an integrated approach, simultaneously addressing economic and environmental dimensions, to effectively cope with climate change. Such a strategy enhances organizational resilience against climate-related threats. Recommended measures include reducing natural resource consumption, improving energy efficiency, investing in research and development of sustainable technologies, implementing incentive policies to reduce greenhouse gas emissions, and utilizing advanced technologies for waste management and pollution control. These insights provide valuable guidance for industry managers and policymakers in designing strategic plans and macro-level policies. Furthermore, the present study can serve as a foundation for future research aimed at developing comprehensive and innovative models for climate change management. <strong>هدف: </strong>تغییرات اقلیمی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های جهانی، بر ابعاد مختلف حیات بشر، از جمله اکوسیستم‌ها، منابع طبیعی، اقتصاد و فعالیت‌های صنعتی، آثار گسترده‌ای دارد. این پدیده می‌تواند موجب بروز تغییرات پیش‌بینی‌نشده در شرایط جوّی شود و به‌طور مستقیم بر هزینه‌های تولید، زنجیرۀ تأمین، سیاست‌گذاری‌های کلان و در نهایت، بر پایداری سازمان‌ها اثر بگذارد. سازمان‌ها، به‌ویژه در صنایع وابسته به منابع طبیعی و انرژی‌بر، بیش از دیگر بخش‌ها در معرض این تغییرات قرار دارند و ناگزیر باید استراتژی‌هایی برای کاهش آسیب‌پذیری خود تدوین کنند. بر این اساس، هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی و اولویت‌بندی مؤلفه‌های اقتصادی و زیست‌محیطی مرتبط با تغییرات اقلیمی و بررسی تأثیر آن‌ها بر عملکرد و تاب‌آوری سازمان‌ها بوده است. صنعت فولاد، به‌دلیل مصرف بالای انرژی، انتشار گازهای گلخانه‌ای و وابستگی شدید به منابع طبیعی، به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب شد تا تصویری دقیق‌تر از این چالش‌ها ارائه شود. <strong>روش: </strong>این پژوهش از روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) بهره گرفته است که یکی از روش‌های معتبر و پرکاربرد تصمیم‌گیری چندمعیاره محسوب می‌شود. AHP این امکان را فراهم می‌سازد که با استفاده از مقایسه‌های زوجی، اهمیت نسبی هر مؤلفه در میان مجموعه‌ای از معیارهای مختلف، به‌صورت علمی و نظام‌مند تعیین شود. جامعۀ آماری پژوهش، ۲۰ نفر از متخصصان و خبرگان صنعت فولاد بود که به‌دلیل آشنایی عمیق با مسائل زیست‌محیطی و اقتصادی این صنعت انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه‌ای ساختاریافته بود که بر اساس شاخص‌های اقتصادی و زیست‌محیطی تدوین شد. داده‌های به‌دست‌آمده پس از گردآوری، در نرم‌افزار اکسپرت‌چویس وارد و وزن نهایی هر مؤلفه از طریق محاسبات AHP مشخص شد. این رویکرد علاوه‌بر کمی‌سازی قضاوت‌های خبرگان، امکان مقایسه دقیق بین عوامل اقتصادی و زیست‌محیطی را فراهم آورد. <strong>یافته‌ها: </strong>نتایج نشان داد که در بُعد اقتصادی، وابستگی کسب‌وکار با وزن 9/22 درصد مهم‌ترین عامل تأثیرگذار است. این شاخص بیانگر آن است که هرچه میزان وابستگی یک سازمان به منابع طبیعی و فرایندهای حساس به تغییرات اقلیمی بیشتر باشد، آسیب‌پذیری آن نیز در برابر اختلال‌های ناشی از تغییرات اقلیمی افزایش می‌یابد. سازمان‌هایی که نتوانند خود را با شرایط جدید وفق دهند، در معرض افزایش هزینه‌های عملیاتی، کاهش بهره‌وری و حتی تعطیلی قرار می‌گیرند. پس از آن، کاهش اتلاف منابع (5/14 درصد) و سرمایه‌گذاری مناسب (6/13 درصد) به‌ترتیب در اولویت‌های بعدی قرار گرفتند. کاهش اتلاف منابع بیانگر ضرورت افزایش بهره‌وری انرژی و مواد اولیه است که می‌تواند هزینه‌ها را کاهش و بازدهی را ارتقا دهد. همچنین، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین و پایدار، به‌ویژه در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر و نوآوری‌های سبز، به‌عنوان راهبردی کلیدی برای افزایش توان رقابتی سازمان‌ها شناخته شد. در بُعد زیست‌محیطی نیز، دو مؤلفۀ از دست دادن منابع تجدیدناپذیر آب و اصلاح تجهیزات و فرایندها اهمیت ویژه‌ای داشتند. این نتایج نشان‌دهندۀ ضرورت تمرکز سازمان‌ها بر مدیریت منابع آبی، بهینه‌سازی فرایندهای صنعتی و به‌کارگیری فناوری‌های جدید برای کاهش آلودگی و مصرف انرژی است. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که سازمان‌ها برای مقابلۀ مؤثر با تغییرات اقلیمی باید به ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی نگاه تلفیقی و هم‌زمان داشته باشند. تنها در چنین وضعیتی است که می‌توان تاب‌آوری سازمان‌ها را در برابر تهدیدهای ناشی از تغییرات اقلیمی افزایش داد. راه‌کارهای پیشنهادی، شامل کاهش مصرف منابع طبیعی، ارتقای بهره‌وری انرژی، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعۀ فناوری‌های پایدار، اجرای سیاست‌های حمایتی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و استفاده از فناوری‌های نوین در مدیریت پسماند و کنترل آلایندگی است. این نتایج می‌تواند برای مدیران صنایع و سیاست‌گذاران، به‌عنوان مبنای تدوین برنامه‌های راهبردی و سیاست‌های کلان استفاده شود. همچنین، پژوهش حاضر می‌تواند آغازی برای تحقیقات آینده در زمینۀ توسعۀ مدل‌های جامع و نوآورانه مدیریت تغییرات اقلیمی به کار گرفته شود. https://acctgrev.ut.ac.ir/article_105650_b97f96001a1f5bb4c636cbbe934e82dc.pdf