انتشارات دانشگاه تهران بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی 2645-8020 31 4 2024 12 21 Conceptualizing the Theoretical Framework of Management Accounting: A Grounded Theory Approach مفهوم‌سازی چارچوب نظری حسابداری مدیریت: رهیافت داده‌بنیاد 817 849 100385 10.22059/acctgrev.2024.375432.1008940 FA محمدرضا مهربان پور دانشیار، گروه حسابداری و مالی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران. رضوان حجازی استاد، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و علوم مالی، دانشگاه خاتم، تهران، ایران. رایان رمضانیان دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران. Journal Article 2024 05 02 <strong>Objective</strong> The theoretical framework of management accounting encompasses the principles and concepts used to prepare and interpret financial information for managers. This framework assists accountants in preparing financial information aligned with organizational objectives and aids managers in accurately interpreting this information for effective decision-making. Additionally, it enhances the efficiency and quality of financial information and increases trust in organizations. Therefore, providing a coherent model for developing the theoretical framework of management accounting is crucial. Accordingly, this research aims to elucidate the importance of the theoretical framework of management accounting and propose an appropriate model for its development. Hence, the primary issue addressed in this study is to determine what model can be prescribed for developing the theoretical framework of management accounting. <strong>Methods</strong> In this research, both field and library methods were utilized to implement a grounded theory approach aimed at identifying core categories, causal conditions, contextual conditions, strategies, intervening conditions, and outcomes for developing the research model in 2023. The study population includes experts in management accounting, university professors in the field of accounting, and other scholars in management accounting from both domestic and international contexts, whose teaching and research areas closely align with the subject of this research and who have encountered it in their work. A purposive snowball sampling approach was employed for sample selection in this study. To extract the components influencing the development of the theoretical framework of management accounting, and given the lack of a coherent model in the related literature, a systematic review of theoretical foundations and semi-structured interviews with 13 experts from both domestic and international contexts were conducted. This approach aimed to address the weaknesses of existing theoretical foundations and ensure the identified categories reached a saturation stage. <strong>Results</strong> The research results indicated that the research model for developing the theoretical framework of management accounting could be classified into 176 concepts and 69 components. As a result, 13 causal conditions, 14 contextual conditions, 14 strategies for model development, 10 intervening conditions, and 18 consequences for the development model of the theoretical framework of management accounting were listed. <strong>Conclusion</strong> Based on the research findings, it can be concluded that management accounting should have a theoretical framework. However, this framework is not universal; rather, each organization, due to its unique nature and functions, should use the theoretical framework of management accounting relatively, based on its informational needs. The present research contributes to the development of new concepts and principles, the improvement of existing theoretical foundations, and the enhancement of scientific knowledge in the field of management accounting from a theoretical perspective. Practically, this research leads to improved managerial decision-making, increased efficiency and quality of financial information, enhanced roles for management accountants, and facilitated organizational communications. Furthermore, the development of the theoretical framework of management accounting has multiple impacts beyond improving the comparability of accounting reports. Organizations can use the research findings to enhance their managerial decision-making, increase the quality and efficiency of financial information, and elevate the role of management accountants. <strong>هدف: </strong>چارچوب نظری حسابداری مدیریت شامل اصول و مفاهیمی است که برای تهیه و تفسیر اطلاعات مالی مدیران استفاده می‌شود. این چارچوب به حسابداران کمک می‌کند تا اطلاعات مالی را بر اساس اهداف سازمان تهیه کنند و به مدیران در تفسیر صحیح این اطلاعات برای تصمیم‌گیری‌های مؤثر یاری می‌رساند. همچنین، این چارچوب به بهبود کارایی و کیفیت اطلاعات مالی و افزایش اعتماد به سازمان‌ها کمک می‌کند. بنابراین، ارائه الگویی منسجم برای توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت، حائز اهمیت است. بر این اساس، در این پژوهش تلاش شده است تا ضمن تشریح اهمیت چارچوب نظری حسابداری مدیریت، الگویی مناسب برای توسعه آن ارائه شود. بدین ترتیب مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر این گونه مطرح شده است: چه الگویی می‌توان برای توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت تجویز کرد. <strong>روش: </strong>در این پژوهش از هر دو روش میدانی و کتابخانه‌ای در راستای اجرای رهیافت داده‌بنیاد و به‌منظور شناسایی مقوله‌های محوری، شرایط علّی، شرایط زمینه‌ای، راهبردها، شرایط مداخله‌ای و پیامدهای تدوین الگوی پژوهش استفاده شده است. جامعۀ پژوهش خبرگان حسابداری مدیریت، استادان دانشگاهی در رشتۀ حسابداری و سایر صاحب‌نظران در زمینۀ حسابداری مدیریت داخل و خارج از کشور بودند. حوزۀ تدریس و پژوهش این افراد با موضوع پژوهش حاضر بسیار نزدیک بود و در نمونه‌هایی از کارهای خود با آن مواجه شده بودند. در پژوهش حاضر، برای انتخاب نمونه از رویکرد هدفمند گلولۀ برفی استفاده شد. به‌منظور استخراج مؤلفه‌های مؤثر بر توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت و با توجه به نبود الگویی منسجم در ادبیات مربوط، از رویکرد مرور نظام‌مند مبانی نظری و مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با ۱۳ نفر از خبرگان داخلی و خارج از کشور بهره برده شده است تا نقاط ضعف مبانی نظری موجود پوشش داده شود و مقوله‌های شناسایی شده به مرحله اقناع برسد. <strong>یافته‌ها: </strong>نتایج حاصل از پژوهش حاکی از آن بود که الگوی پژوهش مبنی بر توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت را می‌توان در ۱۷۶ مفهوم و ۶۹ مقوله طبقه‌بندی کرد. در نتیجه، ۱۳ شرط علّی، ۱۴ شرط زمینه‌ای، ۱۴ راهبرد برای تدوین الگو، ۱۰ شرط مداخله‌گر و ۱۸ پیامد برای الگوی توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت برشمرده شد. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>با توجه به یافته‌های پژوهش، می‌توان گفت که حسابداری مدیریت، می‌بایست چارچوب نظری داشته باشد؛ اما چارچوب مدنظر جهان‌شمول نیست و در واقع هر سازمان به‌علت ماهیت و کارکرد متفاوتش و بسته به نیازهای اطلاعاتی خود، باید به‌صورت نسبی از چارچوب نظری حسابداری مدیریت استفاده کند. پژوهش حاضر از بٌعد نظری به توسعۀ مفاهیم و اصول جدید، بهبود مبانی نظری موجود و افزایش دانش علمی در حوزۀ حسابداری مدیریت کمک می‌کند. از بٌعد کاربردی نیز این پژوهش به بهبود تصمیم‌گیری مدیریتی، افزایش کارایی و کیفیت اطلاعات مالی، ارتقای نقش حسابداران مدیریت و تسهیل ارتباطات سازمانی منجر می‌شود. در ضمن توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت، علاوه‌بر بهبود مقایسه‌پذیری گزارش‌های حسابداری، تأثیرهای متعددی دارد. سازمان‌ها می‌توانند با استفاده از یافته‌های پژوهش، تصمیم‌گیری‌های مدیریتی خود را بهبود بخشند، کیفیت و کارایی اطلاعات مالی را افزایش دهند و بر ارتقای نقش حسابداران مدیریت بیفزایند. https://acctgrev.ut.ac.ir/article_100385_586502fa4f09ef86f9fd22119e537ad1.pdf